Öğretim Tasarımı - Alıştırma Soruları

Ünite 1

  1. “Bağlantıcı yaklaşım, bilginin ağa bağlı ilişkilerden oluştuğunu ve öğrenmenin bu ağlarda gezinme
    yeteneği olduğunu ileri sürmektedir. Bu yaklaşım, bilgi okuryazarlığına ayrı bir önem vermekte ve
    öğrencilerin kendi öğrenme ağları içinde bilgiyi gezinmelerine ve değerlendirmelerine yardımcı olmanın önemini vurgulamaktadır (Transue, 2013).”
    Bu bilgiden hareketle öğretenin rolüne ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
    • Cevap A-) Öğrenenlerin yeni ağlara erişmelerini kolaylaştırır.
    • B-) Bilgiyi düzenler ve önceki bilgilerle ilişkilendirir.
    • C-) Öğrencilerin dikkatini çekerek geri çağırma ve kodlamaya yardımcı olur.
    • D-) Öğrenmeye yardımcı araçları kullanmaya çalışır.
    • E-) Zihindeki bilgi miktarında değişim yaratmaya çalışır.

    Açıklama: Tüm seçeneklerde bilişçi yaklaşıma özgü bilgiler yer almış, bu yaklaşıma göre tasarlanmış bir ortamdaki öğretmen rolleri vurgulanmıştır. Bağlantıcı yaklaşımda ise öğretenin rolü ögrenenlerin yeni ağlara erişmelerini sağlayacak ortamlar düzenlemek olarak betimlenmiştir.

  2. “Genelde belirli bir meslek alanına ilişkin bilgi, beceri ve tutumların olası en kısa sürede kazandırılması ve en kısa sürede bireylerin bunları uygulamaya aktarmalarını hedefleyen eğitim etkinliğidir.”
    Tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Eğitim
    • B-) Öğretim
    • C-) Öğrenme
    • Cevap D-) Yetiştirme
    • E-) Öğretme

    Açıklama: Yetiştirme kavramı Türkçede daha çok genç bir bireyin, bir başkası ya da bir kurum koruyuculuğunda bakılması, büyütülmesi, kendi ayakları üstünde kalabilecek hâle getirilmesi anlamında kullanılmaktadır. Bu anlamda esirgeme kavramıyla da karıştırılmaktadır. Kitabınızda ise yetiştirme kavramı İngilizce training kavramının karşılığı olarak kullanılmaktadır. Yetiştirme, genelde belirli bir meslek alanına ilişkin bilgi, beceri ve tutumların olası en kısa sürede katılımcıların kazanmasını ve en kısa sürede uygulamaya aktarmalarını hedefleyen eğitim etkinliğidir. Firmalardaki insan kaynakları geliştirme, akademik gelişim, hizmet içi eğitim, çıraklık eğitimleri gibi eğitim etkinlikleri aslında yetiştirme faaliyetleridir.

  3. ADDIE modeline ait ögeler analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme olarak sıralanabilir. Aşağıda her ögede gerçekleştirilen işlemin özünü yansıtan ifadeler verilmiştir. Bu ifadelerden hangisi geliştirme ögesi ile ilişkilidir?
    • A-) Tanımak
    • B-) Kararlar almak
    • Cevap C-) Üretmek
    • D-) Sınamak
    • E-) İyileştirmek

    Açıklama: ADDIE modelinin ögeleri ve her ögede gerçekleştirilen işlemin özünü yansıtan ifadeleri şöyle sıralayabiliriz:
    Analiz - Tanımak
    Tasarım - Kararlar almak
    Geliştirme - Üretmek
    Uygulama - Sınamak
    Değerlendirme - İyileştirmek

  4. ADDIE modeline ait ögeler analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme olarak sıralanabilir. Aşağıda her ögede gerçekleştirilen işlemin özünü yansıtan ifadeler verilmiştir. Bu ifadelerden hangisi uygulama ögesi ile ilişkilidir?
    • A-) Tanımak
    • B-) Kararlar almak
    • C-) Üretmek
    • Cevap D-) Sınamak
    • E-) İyileştirmek

    Açıklama: ADDIE modelinin ögeleri ve her ögede gerçekleştirilen işlemin özünü yansıtan ifadeleri şöyle sıralayabiliriz:
    Analiz - Tanımak
    Tasarım - Kararlar almak
    Geliştirme - Üretmek
    Uygulama - Sınamak
    Değerlendirme - İyileştirmek

  5. ADDIE modeline ait ögeler analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme olarak sıralanabilir. Aşağıda her ögede gerçekleştirilen işlemin özünü yansıtan ifadeler yer almaktadır. Bu ifadelerden hangisi analiz ögesi ile ilişkilidir?
    • Cevap A-) Tanımak
    • B-) Kararlar almak
    • C-) Üretmek
    • D-) Sınamak
    • E-) İyileştirmek

    Açıklama: Bu soru tipi ADDIE modelinin daha iyi kavranması bağlamında yararlı olabilir. Bu nedenle birkaç versiyonu hazırlanmıştır.
    ADDIE modelinin ögeleri ve her ögede gerçekleştirilen işlemin özünü yansıtan ifadeleri şöyle sıralayabiliriz:
    Analiz - Tanımak
    Tasarım - Kararlar almak
    Geliştirme - Üretmek
    Uygulama - Sınamak
    Değerlendirme - İyileştirmek

  6. Aşağıdaki ifadeler bütüncül olarak değerlendirildiğinde hangisi farklı bir başlık altında kalacaktır?
    • Cevap A-) Öğrenme, yeni bir davranışın kazanılmasıdır.
    • B-) Öğrenme dünyanın bireysel yorumlanmasıdır.
    • C-) Yansıma/soyutlama uzman olmak için önemlidir.
    • D-) Öğretme, anlamın yapılandırılması için tartışmaktır.
    • E-) Öğrenme sürecinde, anlama deneyimlerle geliştirilir.

    Açıklama: Seçeneklerde yapıcılığın temelinde yatan bazı ilke ve düşünceler yer almıştır. Oysa yeni bir davranışın kazanılması davranışçı bir çıkarımdır.

  7. Aşağıdaki ifadelerden hangisi harmanlanmış öğrenme uygulamasını en iyi şekilde açıklar?
    • A-) Dersin tamamen yüz yüze gerçekleştirilmesi; ancak öğrencilerin diledikleri zaman derse girip çıkabilmesi
    • B-) Öğrencilerin aynı anda hem sınıfta hem çevrim içi olarak derslere katılım gösterebilmesi
    • C-) Dersin çevrim içi bir öğrenme yönetim sistemi üzerinden ve ağırlıklı olarak videolarla yürütülmesi
    • Cevap D-) Eğitim sürecinin büyük ölçüde uzaktan yürütülüp yalnızca gerektiğinde yüz yüze buluşulması
    • E-) Tüm ders materyallerinin yalnızca geleneksel araç ve gereçlerden oluşmaması, aynı zamanda dijital teknolojilerin de yararlanılması

    Açıklama: Harmanlanmış öğrenme daha önce söz edilenlerin aksine daha çok teknoloji tabanlı öğrenme uygulamasıdır. Bu uygulamada, genellikle öğrenme sürecinin büyük bölümü uzaktan (teknoloji aracılığıyla) gerçekleştirilirken yalnız gerekli durumlarda yüz yüze bir araya gelinir.

  8. Aşağıdaki ilkeler bütüncül olarak değerlendirildiğinde hangisi başka bir başlık altında değerlendirilmelidir?
    • A-) Öğrenme, organizmada var olan tepkinin yeni bir uyarıcı ile ortaya çıkarılmasıdır.
    • B-) Organizma koşullu uyarıcılara karşı zamanla koşullu tepkilerde bulunma -genelleme- eğilimi gösterir.
    • C-) Organizma koşullu uyaranları birbirinden ayırt ederek farklı koşullu tepkilerde bulu­nabilir.
    • D-) Sönmüş koşullu tepkiler, koşulsuz uyarıcılarla birlikte koşullu uyarıcılar verildiğinde kendiliğinden geri gelir.
    • Cevap E-) Öğrenme, işbirliği ve bireysel yorumlarla gerçekçi ortamlarda gerçekleşir; test etme bu sürecin doğal bir parçasıdır.

    Açıklama: Tüm seçeneklerde davranışçı yaklaşıma ilişkin ilkeler yer almıştır. Ancak doğru seçenekte yapıcı yaklaşıma ilişkin bazı ilkelere vurgu yapılmıştır. Şöyleki yapıcı yaklaşım bağlamında öğrenme; farklı görüşlerin işbirliği ve bireysel yorumlarla oluşur, gerçekçi ortamlarda ortaya çıkar. Ayrıca test etme, ayrı bir etkinlik olarak değil, öğrenmenin bir parçası olmalıdır.

  9. Aşağıdaki verilenlerden hangisi, gerek öğrenme kavramını eğitimle ilişkili diğer kavramlardan ayıran temel farkı gerekse çeşitli öğrenme yaklaşımlarının bu farkı nasıl yorumladığını en doğru biçimde yansıtmaktadır?
    • A-) Öğrenme, dışsal müdahalelerle gerçekleşen planlı etkinliklerdir. Bu yönüyle öğretimle aynı anlamı taşır, çünkü öğrenme davranışsal değişimden ibarettir.
    • B-) Öğrenme, bireyin dış dünyayla kurduğu ilişkilere dayanır. Yani bireyin çevresel etkileşimlerinin bir sonucu olarak değerlendirilmelidir.
    • Cevap C-) Öğrenme, bireyin içsel süreçlerine odaklanan bir olgu olmakla birlikte, davranışsal değişim, bilişsel depolama, anlam kurma ve ağ bağlantıları gibi kritik bileşenleri bulunmaktadır.
    • D-) Öğrenmenin gerçekleşmesi, gözlemlenebilir davranış değişimlerinin gerçekleşmesi ile mümkündür.
    • E-) Tüm yaklaşımlar bireyin öznel anlam kurma sürecini göz ardı ettiği için, bilginin zihinde depolanma sürecine odaklanan bilişçi yaklaşımlar insan öğrenmesini açıklamadan daha etkindir.

    Açıklama: Ünitede öğrenmenin bireyin içsel süreçlerine ait olduğuna ve bu yönüyle eğitim, öğretim gibi dışsal yapılandırmalardan ayrıldığına vurgu yapılmaktadır. Farklı yaklaşımlar bu içsel süreçleri kendi kuramsal çerçeveleri içinde tanımlamaktadır. Davranışçı, gözlemlenebilir davranış değişimini; bilişçi bilginin zihinde depolanmasısını, yapıcı, anlam oluşturma sürecini, bağlantıcı ağlar içindeki değişimi temel almaktadır. Doğru seçenekte hem öğrenmenin doğasına hem de yaklaşımlar arasındaki temel farklara ilişkin bütüncül bir bilgi sunulmaktadır.

  10. Aşağıdakilerden hangisi “hibrit öğrenme” uygulamasının bir özelliğidir?
    • A-) Öğrenme süreci tamamen yüz yüze gerçekleşir.
    • B-) Öğrencilerin yalnızca eşzamanlı uzaktan etkinliklerle öğrenmesi söz konusudur.
    • Cevap C-) Bazı öğrencilerin sınıfta, bazılarının ise çevrim içi olarak aynı anda derse katılmasıdır.
    • D-) Tüm ders materyallerinin yalnızca geleneksel kitaplardan oluştuğu bir ortam söz konusudur.
    • E-) Öğretmenin bilgiyi sınıfta aktarmasıyla süreç tamamlanır.

    Açıklama: Hibrit öğrenme, öğretmen ve bazı öğrenciler sınıfta bulunurken, diğer öğrencilerin eşzamanlı olarak web konferans araçlarıyla derse uzaktan katılmalarıdır. Aynı etkinliklere erişmeleri ve etkileşim kurmaları beklenir.

  11. Aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklı bir başlıkta değerlendirilmelidir?
    • A-) Tamamen çevrimiçi bir dersin yürütülmesi
    • B-) Tüm ders içeriklerinin yapay zekâ destekli bir platformda sunulması
    • C-) Öğretmenin rolünün teknolojiye devredilmesi
    • D-) Teknolojinin öğrencilerle doğrudan etkileşim kurarak ders işlemesi
    • Cevap E-) Sınıf içi öğretime ek olarak çokluortam yazılımının kullanılması

    Açıklama: Teknoloji destekli öğrenmede teknoloji, öğretim sürecine yardımcı olarak katılır. Sınıf içi öğretime ek olarak çoklu ortam kullanımı bu duruma örnek olarak verilebilir. Diğer seçenekler teknoloji tabanlı öğrenmeye özgüdür.

  12. Aşağıdakilerden hangisi yapılandırmacı felsefi bakış içerisinde yer alan bir kavramdır?
    • A-) Davranışçı yaklaşım
    • B-) Bilişçi yaklaşım
    • C-) Klasik koşullanma
    • Cevap D-) Bağlantıcı yaklaşım
    • E-) Programlı Öğretim

    Açıklama:

  13. Aşağıdakilerden hangisinde teknoloji tabanlı öğrenmeye özgü bir ifade yer almaktadır?
    • A-) Teknolojinin öğrenme sürecine sınırlı düzeyde katkı sağlaması
    • B-) Öğretmenin öğrenme sürecinin merkezi olmaya devam etmesi
    • C-) Öğrencilere teknoloji yardımıyla ek kaynakların sağlanması
    • Cevap D-) Öğrenme ortamının temel bileşeninin teknoloji olması
    • E-) Yüz yüze sınıf ortamlarının tek başına yeterli olması

    Açıklama: Teknoloji tabanlı öğrenmede teknoloji, yalnızca bir yardımcı değil; sürecin merkezinde yer alan temel bileşendir. Diğer seçenekler, teknoloji destekli öğrenmeye ya da geleneksel öğretime özgü özelliklerdir.

  14. Bağlantıcı Yaklaşım, bilginin ağa bağlı ilişkilerden oluştuğunu ve öğrenmenin bu ağlarda gezinme yeteneği olduğunu ileri sürmektedir. Bu bağlamda aşağıda verilen yöntemlerden hangisi Bağlantıcı Yaklaşım ile daha özdeş olabilir?
    • A-) Amaçları belirt, ipuçlarını ver, pekiştir.
    • B-) Bilgiyi düzenle ve önceki bilgilerle ilişkilendir.
    • Cevap C-) Ağlarda ve tümleşik sistemlerde araştırma yaparak bağlantılar kur.
    • D-) Sorunları sun, takımla öğren, etkinliği düzenle, rehber ve model ol.
    • E-) Dikkat çek, kodlama ve geri çağırmaya yardımcı ol.

    Açıklama: Seçeneklerde amaç belirtme, ipucu verme ve pekiştirme gibi davranışçı yaklaşıma; bilgiyi düzenleme, önceki bilgilerle ilişkilendirme, dikkat çekme, kodlama ve geri çağırma gibi bilişsel yaklaşıma; sorunları sunma, takımla öğrenme, etkinlik düzenleme, rehber ve model olma gibi yapıcı yaklaşıma özgü yöntemler sıralanmıştır. Bağlantıcı yaklaşıma daha yakın olan ağlarda ve tümleşik sistemlerde araştırma yaparak bağlantılar kurma seçeneğidir.

  15. Beklenen davranışın ortaya çıkması için öğrenciye çeşitli uyaranların verilmesi, Davranışçılık yaklaşımının eğitim uygulamalarına yansıyan hangi etkisi ile ilişkilidir?
    • A-) Öğretim tasarımı
    • B-) Tam öğrenme
    • Cevap C-) Pekiştirme
    • D-) Programlı öğretim
    • E-) Öğretme makineleri

    Açıklama: Davranışçılık, eğitim alanında en uzun süre etkili olan yaklaşımdır. Biliş, yapıcı ve bağlantıcı yaklaşımların gelişmesiyle birlikte zayıflamasına karşın bu yaklaşımın uygulamalar üzerindeki etkileri hâlâ devam etmektedir. Bu etkiler ya da katkılarından bazıları seçeneklerde de paylaşılmıştır.
    * Öğretim tasarımı, öğrenme-öğretme ilkelerinden yararlanılarak öğretim etkinliklerinin ve gereçlerinin sistematik olarak düzenlenmesi sürecidir.
    * Tam öğrenme, öğretime başlamadan önce, öğrencilerin bir ön değerlendirmeye alınması; böylece öğrencilerin belirli bir düzeyden öğretme-öğrenme sürecine başlamalarının ve yeni sunulacak gereçleri %90 başarıyla özümseyene kadar çalışmalarının sağlanmasıdır.
    * Pekiştirme, beklenen davranışın ortaya çıkması için öğrenciye çeşitli uyaranların verilmesi şeklinde tanımlanabilir. Bu bağlamda doğru seçenektir.
    * Öğretme makineleri, programlı öğretim gereçlerini sunan özel araçlardır.
    * Programlı öğretim, öğretilecek içeriğin basitten karmaşığa doğru giden ardışık ve küçük parçalar halinde düzenlenmesi; bu düzenin, hata oranını en aza indirinceye kadar incelenmesi ve düzeltilmesi; öğrencinin sürece etken olarak katılması ve tepkide bulunması; tepki sonrası doğru yanıtın hemen sunulması; öğrencilerin, kendi öğrenme hızlarına göre materyali çalışmalarına olanak tanıyacak bireysel öğrenmenin sağlanmasıdır.
    * Öğretme makineleri ise programlı öğretim gereçlerini sunan özel araçlardır.

  16. Eğitime ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
    • A-) Tüm öğrenme deneyimleri eğitim başlığı altında değerlendirilemez; çünkü eğitim yalnızca formal süreçleri kapsar.
    • B-) Eğitim yalnızca sınıf içinde gerçekleşen yapılandırılmış öğrenmeleri içerdiğinden öğretimle özdeş kabul edilebilir.
    • C-) Eğitim, yalnızca bireyin kendi deneyimleri ile kazanabildiği bilgi ve becerileri içeren sınırlı bir süreçtir.
    • Cevap D-) Eğitim, yapılandırılmış öğrenmenin yanı sıra yapılandırılmamış ve yarı yapılandırılmış öğrenmeleri de içeren kapsayıcı bir kavramdır.
    • E-) Yapılandırılmış öğrenme dışındaki öğrenme deneyimleri eğitimin ilgi alanı içerisinde yer almaz.

    Açıklama: Metinde eğitim olgusu tüm öğrenme yaşantılarını kapsayan geniş bir kavram olarak tanımlanmakta, yalnızca yapılandırılmış değil, yapılandırılmamış ve yarı yapılandırılmış öğrenmeleri de içerdiği açıkça vurgulanmaktadır. Diğer seçeneklerde eğitim tanımının kapsamını sınırlayıcı ifadeler yer almıştır.

  17. Gagné’nin “öğretim olayları” dikkate alındığında aşağıdaki yorumlardan hangisi hem kuram hem de uygulama bağlamında doğrudur?
    • A-) Öğretim olayları, öğretmen müdahalesinden çok öğrencinin kendiliğinden geliştirdiği etkileşimlerden oluşur.
    • B-) Öğretim olayları davranışçı yaklaşımın etkilerini taşır; ancak bilişsel süreçleri dikkate almaz.
    • Cevap C-) Öğretim olayları, öğrenme çıktılarının türüne göre düzenlenmeli; tasarımcı tarafından dikkatlice planlanmalıdır.
    • D-) Öğretim olaylarının sınıf içinde öğretmenler için oldukça kolay uygulanabilir olması modelin yaygınlaşmasını sağlamıştır.
    • E-) Gagné, öğretim olaylarının yalnızca bilgi sunumunu kapsadığını ve diğer öğrenme süreçlerini dikkate almadığını savunmuştur.

    Açıklama: Gagné, öğretim olaylarının bazen kendiliğinden gerçekleşebileceğini belirtse de, genellikle öğretici/ tasarımcı tarafından dikkatlice düzenlenmesi gerektiğini vurgular. Öğretim olayları büyük ölçüde bilişsel yaklaşımın etkilerini taşır, yalnızca davranışçı bir çerçeve değildir. Saettler, modelin sınıfta öğretmenler tarafından uygulanabilirliğinin zor olduğunu ifade etmiştir. Son olarak öğretim olayları yalnızca bilgi sunumunu değil, dikkat çekme sürecinden kalıcılığı sağlamaya kadar uzanan çok yönlü süreçleri içerir. Bu bağlamda kuramsal ve uygulamalı olarak doğru ifade, öğretim olaylarının seçimi ve düzenlenmesinde öğrenme çıktılarının türünün dikkate alınması gerekliliği ve öğretici/tasarımcı tarafından planlanmasının önemini içermektedir.

  18. I. nesnelcilik (objectivism)
    II. yapılandırmacılık (constructivism)
    III. davranışçılık (behaviorism)
    Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri felsefi bakış açısı içerisinde yer alan yaklaşımdır?
    • A-) Yalnız I
    • B-) Yalnız II
    • Cevap C-) I ve II
    • D-) II ve III
    • E-) Hepsi

    Açıklama: Birçok felsefe bakış açısı vardır. Ancak iki temel bakış açısı eğitim alanında önemli bir etkiye sahiptir. Bunlar nesnelcilik (objectivism) ve yapılandırmacılıktır (constructivism).

  19. I• Öğrenme, organizmada var olan tepkinin yeni bir uyarıcı ile ortaya çıkarılmasıdır.
    II• Organizma koşullu uyaranları birbirinden ayırt ederek farklı koşullu tepkilerde bulunabilir.
    III• Sönmüş koşullu tepkiler, koşulsuz uyarıcılarla birlikte koşullu uyarıcılar verildiğinde kendiliğinden geri gelir.
    Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Rus fizyolog Pavlov’un özellikle köpekler üzerinde yapmış olduğu deneyler sonunda ortaya koyduğu Klasik koşullanma (classical) ilkelerindendir?
    • A-) Yalnız I
    • B-) Yalnız II
    • C-) Yalnız III
    • D-) I ve III
    • Cevap E-) Hepsi

    Açıklama: Klasik koşullanma (classical), Rus fizyolog Pavlov’un özellikle köpekler üzerinde yapmış olduğu deneyler sonunda ortaya koyduğu bir kuramdır. Bu kuramın ilkeleri şöyle özetlenebilir:
    • Öğrenme, organizmada var olan tepkinin yeni bir uyarıcı ile ortaya çıkarılmasıdır.
    • İki tür uyarıcı vardır: (1) Her zaman aynı tepkiyi uyandıran koşulsuz uyarıcı ve (2) başlangıçta etkisiz olan ancak koşulsuz uyarıcıyla eşleştirildiğinde koşullu tepkiyi uyandıran öğrenilmiş koşullu uyaran.
    • Organizma koşullu uyarıcılara karşı zamanla koşullu tepkilerde bulunma -genelleme- eğilimi gösterir.
    • Organizma koşullu uyaranları birbirinden ayırt ederek farklı koşullu tepkilerde bulunabilir.
    • Koşulsuz uyaran verilmeden koşullu uyaran verildiğinde sergilenen koşullu tepkide zamanla azalma ya da sönme gözlenebilir.
    • Sönmüş koşullu tepkiler, koşulsuz uyarıcılarla birlikte koşullu uyarıcılar verildiğinde kendiliğinden geri gelir.

  20. Teknolojiden Öğrenme (Learning from Technology) ve Teknolojiyle Öğrenme (Learning with Teknoloji) ayrımı dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi diğerlerinden farklı bir başlıkta değerlendirilmelidir?
    • A-) Teknoloji, doğrudan öğrenciye içerik sağlayan bir öğretendir.
    • B-) Doğrudan, insan müdahalesi olmadan içerik sunulur.
    • C-) Öğrencinin pasiftir, teknolojik araçtan bilgi almaktan ibarettir.
    • D-) Teknoloji, öğrenme hızını ve yolunu belirler.
    • Cevap E-) Teknoloji, öğrenme sürecini kolaylaştırıcı bir araçtır.

    Açıklama: Eğitimde teknoloji kullanımı konusunda farklı yaklaşımlar söz konusudur. Teknolojiden Öğrenme (Learning from Technology) ve Teknolojiyle Öğrenme (Learning with Teknoloji) ayrımı dikkat çekici bir ayrımdır. Teknolojiden öğrenme, teknolojinin birincil bilgi ya da öğrenme kaynağı olarak hareket ettiği senaryoları ifade eder. Tüm seçeneklerde bu tanıma uygun ifadeler yer almıştır. Teknoloji ile öğrenme ise teknolojinin öğrenme sürecini destekleyen ve geliştiren bir araç olarak kullanılmasını içerir. Burada teknoloji birincil bilgi kaynağı ya da eğiten değil, bilgi edinmeye yardımcı olan bir kolaylaştırıcıdır. Bu yaklaşım, genellikle problem çözme, araştırma ve proje tabanlı öğrenmeyi içeren aktif katılımı, etkileşimi ve işbirliğini teşvik eder. Teknoloji, öğrencilerin elinde kolaylaştırıcı bir araçtır ve doğru seçenekte bu bilgiye vurgu yapılmıştır.

  21. Wilson, Teslow ve Osman-Jouchoux’nun (1995) yapılandırmacılığın temel varsayımlarına ilişkin görüşleri dikkate alındığında, aşağıdaki öğretim uygulamalarından hangisi bu yaklaşımın özünü en iyi biçimde yansıtır?
    • A-) Öğretmenin konuyu açık, sistematik biçimde anlatarak öğrencilerin doğru bilgiyi edindiğinden emin olması
    • Cevap B-) Öğrencilerin bireysel ve grup tartışmaları yoluyla kavramlara kendi anlamlarını yüklemelerine olanak tanınması
    • C-) Bilginin doğruluğunu ölçmek amacıyla standart testlerin düzenli olarak uygulanması
    • D-) Öğrencilerin belleklerine bilgiyi kalıcı biçimde yerleştirebilmek için tekrar ve ezber yapmaya yönlendirilmesi
    • E-) Öğretmenin öğrenme sürecini kontrol altında tutarak yanlış anlamaları anında düzeltmesi

    Açıklama: Wilson, Teslow ve Osman-Jouchoux (1995) yapıcılığın temelinde yatan düşünceleri şöyle sıralamışlardır: Zihin gerçektir ve zihinsel olayların incelenmesi gerekir. Bilgi, bellek içindedir ve dinamiktir. Anlam birey tarafından yapılandırılmıştır. Yansıma/soyutlama uzman olmak için önemlidir. Öğrenme, simgelerin yapılandırılmasını içerir. Öğretme, anlamın yapılandırılması için tartışmaktır. Düşünme ve algılama birbirinden ayrılamaz. Sorun çözme, bilişçi süreçlerin merkezindedir. Bu ilkelerden hareketle bilgi birey tarafından yapılandırılır; öğretme, anlamın yapılandırılması için tartışma sürecidir. Bu nedenle bireysel anlam inşasına, tartışmaya ve yansıtmaya dayalı öğrenme etkinlikleri yapılandırmacılığın özünü yansıtır. Diğer seçeneklerde ağırlıklı olarak öğretmen kontrolünde, doğru olan tek bir bilginin tek bir kaynaktan sunulduğu bağlamlara gönderme yapılmıştır.

  22. Öğrenmeyi bireyin zihinde depoladığı bilgi miktarındaki değişim olarak tanımlayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Davranışcı
    • B-) Yapıcı
    • Cevap C-) Bilişçi
    • D-) Bağlantıcı
    • E-) Yapılandırmacı

    Açıklama: Öğrenme, bilişçi (cognitivist) yaklaşıma göre bireyin zihinde depoladığı bilgi miktarındaki değişimdir

  23. Öğrenmeyi; bireyin gözlemlenebilen ve tekrarlanan davranışındaki değişim olarak tanımlayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Davranışcı
    • B-) Bilişci
    • C-) Yapıcı
    • D-) Bağlantıcı
    • E-) Yapılandırmacı

    Açıklama: Davranışçı (behaviorist) yaklaşıma göre öğrenme bireyin gözlemlenebilen ve tekrarlanan davranışındaki değişim olarak betimlenebilir.

  24. Öğretimin tanım ve kapsamı dikkate alındığında aşağıdaki durumlardan hangisi diğerlerinden farklı bir başlık altında değerlendirilebilir?
    • A-) Matematik dersinde üstel ve logaritmik fonksiyonlar konusunun örnek soru çözüm videoları ile desteklenerek anlatılması
    • B-) Sekizinci sınıf öğrencilerinin EBA TV’de Birinci Dünya Savaşı’nın nedenleri ve savaşın ortaya çıkmasını sağlayan gelişmeleri izlemesi
    • C-) Kuvvet ve hareket ünitesi işlenirken bir cismin yoğunluğu ile daldırıldığı sıvının yoğunluğunu karşılaştırma amaçlı bir deneyin laboratuvarda öğretmen rehberliğinde yürütülmesi
    • Cevap D-) Ortaokul öğrencilerinin bahçede dürüstlük temalı bir oyun oynayarak oyuna ilişkin yansıtmalarını birbirleriyle paylaşması
    • E-) Öğrencilerin öğrenme yönetim sistemi içerisinde geometri problemlerini çözmeye yönelik etkileşimli içeriklerden yararlanması

    Açıklama: Tüm seçenekler, belirli hedeflere dayalı yapılandırılmış öğretim etkinlikleri içerirken oyun etkinliğinin yapılandırılmış olup olmadığı ile ilgili herhangi bir ipucu paylaşılmamıştır.

  25. İnsanda istendik davranış değiştirme sürecine ne ad verilir?
    • Cevap A-) Eğitim
    • B-) Öğretim
    • C-) Öğretme
    • D-) Yetiştirme
    • E-) Öğrenim

    Açıklama: Şekilde gözlemlenebileceği gibi eğitim, bu kavramlar arasında en geniş kapsamda ele alınmıştır. Eğitim kavramının tanımı sorulduğunda sık karşılaşılan cevaplardan biri insanda istendik davranış değiştirme süreci şeklindedir.

Ünite 2

  1. 1. Misyon Analizi
    2. İşlevsel Analiz
    3. Görev Analizi
    4. Strateji Analizi
    5. Araç Analizi
    Aşağıdakilerden hangisi sistem sentezi sırasında gerçekleştirilen analizleri doğru biçimde yansıtmaktadır?
    • A-) I, II, III, IV, V
    • B-) I, II, III, IV
    • C-) II, III, IV, V
    • Cevap D-) I, II, III, V
    • E-) I, II, IV, V

    Açıklama: Sistem sentezi, çözüm stratejisinin seçimi, stratejinin uygulanması ve performans etkinliğinin değerlendirmesini içerir. Sistem sentez teknikleri, problem çözme adımlarının dengelenmesinde faydalıdır. Misyon analizi, bir hedefin ne olduğunu ve bu hedefe ulaşmak için neyin gerektiğini belirler. Bu süreç, belirli performans gereksinimlerini ve hedefe ulaşmayı engelleyen kısıtlamaları tespit ederek çözüm yollarını sürekli olarak belirler. İşlevsel analiz ve görev analizi, görevlerin detaylı parçalara ayrılmasını ve performansın neler olduğunun belirlenmesini sağlar. Son olarak, yöntem-araç analizi, performans gereksinimleri için olası stratejileri ve araçları tanımlar. Bu adımlar, çözüm stratejilerinin belirlenmesi için gerekli verileri sağlamaktadır. Strateji analizi sistem sentezinde yer almamaktadır.
    Doğru cevap “I, II, III, V” seçeneğidir.

  2. Aşağıdakilerden hangisi eğitim kurumlarındaki işleme süreçlerinin içerdiği unsurlardan biridir?
    • A-) Enformasyon
    • B-) Finansman
    • Cevap C-) Araştırma-geliştirme
    • D-) Basılı ürünler
    • E-) Hizmetler

    Açıklama: Eğitim kurumları yapı, yönetim, araştırma-geliştirme, kaynakların kullanımı, teknoloji, politikalar, esas ve usuller gibi işleme süreçlerini içeren yapılardır.
    Doğru cevap “Araştırma-geliştirme” seçeneğidir.

  3. Aşağıdakilerden hangisi sistem yaklaşımının eğitime ilişkin sınırlılıklarından biridir?
    • A-) Farklı Teorilerin Sentezi
    • Cevap B-) Standart Tasarımın Esnekliği
    • C-) Öğretim Materyallerinin Yönetimi:
    • D-) Sistematik Planlama ve Tasarım
    • E-) Bütünsel Görünüm

    Açıklama: Diğerleri sistem yaklaşımının eğitim alanındaki kazanımlarıyken standart tasarımın esnekliği bir sınırlılık olarak verilmiştir. Genel olarak, sistem yaklaşımı tek tip bir tasarım sunar. Ancak, yönetim bağlamında, her kurumun stratejileri değişebilir. Bu durumda, sistem yaklaşımının esnek olmaması ve değişken stratejilere uyum sağlamada zaman zaman zorluk yaşanabilir.
    Doğru cevap “Standart Tasarımın Esnekliği” seçeneğidir.

  4. Bir devlet üniversitesi, öğretim elemanlarının dijital yeterliliklerini artırmak amacıyla bir geliştirme programı başlatır. Program kapsamında:
    * Uzman eğitmenlerin katkısıyla öğretim materyalleri hazırlanır ve atölye planlaması yapılır.
    * 6 hafta süren atölyelere 120 akademisyen katılır.
    * Katılımcılar, dijital araçları kullanma becerisi kazandıklarını ifade eder.
    * Takip eden 6 ay içinde bu akademisyenlerin derslerinde etkileşimli içerik kullanım oranı %70 artar.
    * Bir yıl sonra, üniversitenin genelinde öğrenci memnuniyet puanlarında anlamlı bir artış görülür.
    Yukarıda anlatılan örnek olaya göre, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi Logic Model’in bileşenlerine en uygun karşılıkları verir?
    • A-) Uzman eğitmenlerin görevlendirilmesi → Faaliyet Atölyeye katılım sayısı → Girdi Etkileşimli içerik kullanımı → Çıktı Öğrenci memnuniyetindeki artış → Kısa vadeli sonuç
    • B-) Hazırlanan materyaller ve eğitici katkısı → Kaynak Atölyelere katılım → Faaliyet Dijital beceri kazanımı → Uzun vadeli çıktı Ders içeriği değişikliği → Kısa vadeli sonuç
    • Cevap C-) Uzman eğitmen, materyal ve zaman → Kaynak Atölye eğitimi → Faaliyet 120 akademisyenin katılımı → Çıktı %70 içerik kullanım artışı → Orta vadeli sonuç Öğrenci memnuniyetindeki artış → Uzun vadeli sonuç
    • D-) Eğitici görevlendirmesi ve içerik üretimi → Çıktı Atölyeye katılım → Sonuç Dijital beceri gelişimi → Faaliyet Etkileşimli içerik kullanımı → Girdi
    • E-) Program bütçesi ve planı → Sonuç Eğitici katkısı → Kısa vadeli sonuç Atölye süresi → Faaliyet Öğrenci memnuniyeti → Çıktı

    Açıklama: Kaynak (Girdi): Uzman eğitmen, materyal, zaman = programı başlatmak için gerekli unsurlar
    Faaliyet: Atölye eğitimi = girdilerle yapılan eylem
    Çıktı: 120 akademisyenin katılması = ölçülebilir, doğrudan faaliyet sonucu
    Orta Vadeli Sonuç: %70 içerik kullanım artışı = becerilerin uygulamaya dönüşmesi
    Uzun Vadeli Sonuç: Öğrenci memnuniyetindeki artış = programın geniş etkisi, zamanla ortaya çıkar

  5. Bir eğitim kurumu, kaynaklarını etkili biçimde planlamak, öğretim materyallerini bütüncül bir sistem içinde yönetmek ve toplumsal beklentilere uyumlu hale gelmek amacıyla sistem yaklaşımını uygulamaya karar verir. Ancak süreçte kurumun iç-dış çevresi arasındaki ilişkiler tam olarak analiz edilememiş ve uygulama için ciddi zaman ve insan kaynağı gerekmiştir.
    Bu durumda aşağıdakilerden hangisi, sistem yaklaşımının hem kazanımlarını hem de sınırlılıklarını birlikte yansıtan bir değerlendirme olur?
    • A-) Tüm eğitim kurumları için tek tip çözüm sunar ve değişime tam uyum sağlar.
    • B-) Disiplinlerarası entegrasyonu önler ve kurum içi süreçlerle sınırlı kalır.
    • C-) Sistem yaklaşımı öğretim sürecine esneklik kazandırır ve uygulaması düşük maliyetlidir.
    • Cevap D-) Bütüncül planlama ve kaynak yönetimi sağlar; ancak uygulamada çevresel analiz eksikliği ve zaman maliyeti sınırlılık oluşturur.
    • E-) Sadece materyal düzenlemeye odaklanır, çevre ve kaynak etkileşimini dikkate almaz.

    Açıklama: * Kazançlar: Bütüncül planlama, kaynak yönetimi, öğretim materyallerinin yönetimi
    * Sınırlılıklar: Çevreyle ilişkilerin eksik tanımlanması, zaman ve kaynak gereksinimi
    Bu durum tam olarak şık B’de ifade edilmiştir.

  6. Bir eğitim kurumu, öğrenci kayıtlarını almakta, dersler sunmakta ancak öğrenci memnuniyeti ya da mezun başarı verisi toplamamaktadır. Bu durum yıllar içinde eğitim kalitesinin düşmesine yol açmıştır.
    Bu kurumun sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Açık sistem
    • B-) Kapalı sistem
    • C-) Statik sistem
    • D-) Geri bildirimli sistem
    • Cevap E-) Yarı açık sistem

    Açıklama: Yarı açık sistemlerde:
    * Girdi, süreç ve çıktı vardır.
    * Ama geri bildirim eksiktir → sistem gelişemez, hatalarını fark edemez.
    * Bu da zamanla kalite düşüşü ve entropi (bozulma) yaratır.
    Soru senaryosuna göre sistem işlemekte ama geri bildirim mekanizması çalışmamaktadır.
    * Kurum öğrenci alıyor : Girdi var
    * Ders sunuyor : Süreç var
    * Ancak:
    + Geri bildirim yok (öğrenci memnuniyeti veya mezun takibi yapılmıyor)
    + Bu durum kalitenin düşmesine neden oluyor

  7. Bir lisede, öğrencilerin önceki başarı düzeyleri ve öğrenme ihtiyaçları dikkate alınarak ders içerikleri yeniden yapılandırılmıştır. Öğretmenler bu içerikleri çeşitli öğretim etkinlikleriyle işlemiş, eğitim süreci sonunda ise öğrencilerin bilgi ve beceri düzeyleri sınav, proje ve performans görevleriyle ölçülmüştür. Bu ölçümler sonucunda içerik ve öğretim yöntemlerinde iyileştirmelere gidilmiştir.
    Bu uygulama, sistem yaklaşımının hangi özelliğine açık bir örnektir?
    • A-) Sistemin yalnızca iç süreçlere odaklanması
    • B-) Öğrenme çıktılarının öngörülemezliği
    • C-) Girdilerin sabit kalması ve değiştirilememesi
    • Cevap D-) Bileşenler arası etkileşim ve geri bildirim döngüsü
    • E-) Kapalı sistem yapısı nedeniyle dış etkilerin dikkate alınmaması

    Açıklama: Girdi: Öğrencilerin özellikleri ve yapılandırılan içerikler
    Süreç: Öğretim etkinlikleri
    Çıktı: Sınav ve performans sonuçları
    Geri bildirim: Sonuçlara göre içerik ve yöntemlerde yapılan değişiklikler
    Tüm bu bileşenler etkileşim hâlindedir ve sistem geri bildirim yoluyla kendini iyileştirmektedir. Bu, sistem yaklaşımının temel bir özelliğidir.

  8. Bir okul müdürü, öğrencilerin okuma becerilerinde düşüş olduğunu fark eder. Bu sorunu çözmek için önce bu durumun nedenlerini analiz eder, hedef olarak “okuma becerilerini artırma” amacını belirler. Ardından bir komisyon oluşturarak hedefe ulaşmak için gerekli görevleri, sorumlu kişileri ve kullanılacak yöntemleri belirler. Süreç sonunda uygulanan yeni stratejilerin öğrenciler üzerindeki etkisi ölçülür.
    Eğitim Sistem Yaklaşımı Modeli’ne göre bu örnek aşağıdaki aşamalardan hangilerini kapsamaktadır?
    • A-) Yalnızca sistem sentezi
    • B-) Sadece misyon analizi ve görev analizi
    • C-) Sistem analizi ile çözüm stratejisinin seçimi
    • Cevap D-) Sistem analizi ve sistem sentezinin tüm adımları
    • E-) Strateji uygulaması ve performans değerlendirmesi

    Açıklama: Örnek olayda
    * Problem tanımlama : Okuma becerisi düşüklüğü
    * Analiz ve hedef belirleme :Sorunun nedenlerinin incelenmesi ve hedefin konması
    * Misyon, işlevsel, görev, yöntem analizleri : Komisyonla görev ve yöntem belirleme
    * Çözüm stratejisi seçimi ve uygulaması: Yeni yöntemlerin kararlaştırılması ve uygulanması
    * Performans etkinliği değerlendirme : Uygulama sonuçlarının ölçülmesi
    Tüm bu adımlar, modelde yer alan hem sistem analizi hem de sistem sentezi süreçlerini kapsar. Bu nedenle doğru yanıt D’dir.

  9. Bir organizasyonun çalışan memnuniyetini değerlendiremeyip geribildirimler alamaması aşağıdaki sistem türlerinden hangisine örnek olarak verilebilir?
    • A-) Açık
    • Cevap B-) Yarı açık
    • C-) Kapalı
    • D-) Geribildirimsiz
    • E-) Soyut

    Açıklama: Bir organizasyonun çalışan memnuniyetini değerlendiremeyip geri bildirimler alamaması da yarı açık bir sistem örneği olarak düşünülebilir. Sistemdeki geri dönüşlerin eksikliği, sürekli gelişmeyi ve olası sorunların çözümünü zorlaştırabilir.
    Doğru cevap “Yarı açık” seçeneğidir.

  10. Bir uzaktan eğitim sisteminde yönetim süreçlerindeki izleme ve değerlendirme PUKÖ döngüsünün hangi aşamasında gerçekleştirilir?
    • Cevap A-) Kontrol et
    • B-) Uygula
    • C-) Tasarımla
    • D-) Önlem al
    • E-) Planla

    Açıklama: PUKÖ döngüsü planlama, uygulama, control etme ve önlem alma adımlarından oluşmaktadır. Her yönetim sürecinde olduğu gibi izleme ve değerlendirme bir diğer adıyla kontrol etme göz önünde bulundurulması gereken olmazsa olmaz bir adımdır.
    Doğru cevap “Kontrol et” seçeneğidir.

  11. Bir üniversite, uzun süredir aynı ders içeriklerini kullanmakta, dış paydaşlarla (öğrenciler, mezunlar, iş dünyası) iletişim kurmamakta ve dış çevredeki gelişmeleri dikkate almamaktadır. Sistem içinde sınırlı sayıda kişi karar almakta ve dışardan gelen hiçbir etki dikkate alınmamaktadır.
    Bu üniversitenin sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Açık sistem
    • B-) Yarı açık sistem
    • C-) Geri bildirimli sistem
    • Cevap D-) Kapalı sistem
    • E-) Çevresel sistem

    Açıklama: Kurum çevresiyle etkileşim kurmamakta, geri bildirim almamakta ve kendini yenilememektedir.
    Bu yapı, dışa kapalı, durağan ve içe dönük sistem özellikleri taşır bu da kapalı sistem tanımıyla birebir örtüşür.

  12. Bir üniversitede elektronik arşivleme sistemleri, çevre birimleri ve iş istasyonlarının yeniden yapılandırılması, yükseköğretim ekosisteminde özellikle “___________” bileşeni kapsamında değerlendirilir.
    Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
    • A-) Yazılım
    • B-) Yönetim ve Prosedürler
    • Cevap C-) Donanım
    • D-) Örgütsel Düzenleme
    • E-) Bireyler ve Rolleri

    Açıklama: Elektronik arşiv, çevre birimleri ve iş istasyonları, Şekil 2.10’da “Donanım” başlığı altında listelenen öğelerdir. Dolayısıyla bu tür fiziksel ve teknolojik altyapı unsurları donanım bileşeni kapsamında yer alır.

  13. Bir üniversitede yürütülen uzaktan eğitim programının tasarım sürecinde; öğretim elemanları, öğrenci ihtiyaçlarını dikkate almadan sadece kendi uzmanlık alanlarına göre içerik üretmiş ve bu içerikler arasında herhangi bir koordinasyon sağlanamamıştır. Ortaya çıkan programda dersler birbiriyle örtüşmemekte, öğrenciye bütüncül bir öğrenme deneyimi sunulamamaktadır.
    Sönmez’in (1987) sistem tanımı dikkate alındığında, bu durum aşağıdakilerden hangisinin eksikliğine işaret eder?
    • Cevap A-) Etkileşim ve ilişki ile amaç birliği
    • B-) Bileşenlerin varlığı ile dış çevreye açıklık
    • C-) Amaç birliği ile değerlendirme döngüsü
    • D-) Etkileşim ve ilişki ile bileşenlerin varlığı
    • E-) Dış çevreye açıklık ile girdi-çıktı kontrolü

    Açıklama: Senaryoda vurgulanan iki temel eksiklik vardır:
    1. Dersler arasında etkileşim ve ilişki eksikliği (bileşenlerin koordinasyonsuzluğu, kopukluk),
    2. Programın öğrenci ihtiyaçlarını dikkate almadan tasarlanması, yani ortak bir amaç birliğinden uzak olunması.
    Bu iki eksiklik doğrudan Sönmez’in sistem anlayışındaki “etkileşim ve ilişki” ile “belirli bir amaç” özelliklerinin eksikliğiyle örtüşmektedir.
    Dolayısıyla doğru yanıt: A şıkkıdır.

  14. Bir üniversitenin uzaktan eğitim birimi, yeni bir öğrenme yönetim sistemi (LMS) kurmuştur. Bu süreçte aşağıdaki adımlar uygulanmıştır:
    1. Platformun öğrenciye sunulması ve derslerin başlaması
    2. Öğrenci memnuniyeti anketlerinin yapılması
    3. Ulusal düzeydeki eğitim politikalarının ve dijitalleşme trendlerinin göz önünde bulundurulması
    4. Sistem tasarımı ve içerik üretimi için ekiplerin iş birliği içinde çalışması
    5. Öğrencilerin, öğretim elemanlarının, teknik alt yapının ve bütçenin belirlenip projeye tahsis edilmesi
    Aşağıdaki şıklardan hangisi her adımı doğru sistem öğesiyle eşleştirmektedir?
    • Cevap A-) 1 → Çıktı 2 → Geri bildirim 3 → Çevre 4 → Süreç 5 → Girdi
    • B-) 1 → Süreç 2 → Çıktı 3 → Geri bildirim 4 → Çevre 5 → Girdi
    • C-) 1 → Geri bildirim 2 → Süreç 3 → Çevre 4 → Girdi 5 → Çıktı
    • D-) 1 → Çıktı 2 → Geri bildirim 3 → Girdi 4 → Süreç 5 → Çevre
    • E-) 1 → Çevre 2 → Geri bildirim 3 → Çıktı 4 → Girdi 5 → Süreç

    Açıklama: 1 -Çıktı : Platformun öğrenciye sunulması ve derslerin başlaması
    Bu aşamada sistemin ürettiği ürün yani çıktı devreye girmektedir. Girdiler (öğrenci, altyapı vs.) işlenmiş, süreç tamamlanmış ve ortaya çıkan ürün — yani kullanılabilir bir LMS — öğrencilere sunulmuştur. Bu nedenle doğru eşleşme “çıktı”dır.
    2 -Geri bildirim: Öğrenci memnuniyeti anketlerinin yapılması
    Anketler, sistemin performansını ve öğrenci memnuniyetini ölçmek için yapılır. Bu da sistemin çıktısına dair geri bildirim toplanması anlamına gelir. Geri bildirim sayesinde sistemin işleyişi gözden geçirilip, gerekiyorsa iyileştirmeler yapılabilir. Bu nedenle burası net olarak “geri bildirim”dir.
    3 - Çevre: Ulusal düzeydeki eğitim politikalarının ve dijitalleşme trendlerinin dikkate alınması
    Bu unsurlar, sistemin dışında yer alır ama sistemin nasıl şekilleneceğini etkiler. Örneğin MEB politikaları ya da teknolojik dönüşüm baskıları, sistemin karar alma süreçlerini yönlendirir. Bu nedenle bu adım “çevre” öğesini temsil eder.
    4 - Süreç: Sistem tasarımı ve içerik üretimi için ekiplerin iş birliği içinde çalışması
    Bu aşama, sistemin girdilerinin işlenip yapılandırıldığı aşamadır. Yani kaynaklar (girdiler), burada bir süreçten geçirilir, bilgi ve teknoloji kullanılarak ürün haline getirilir. Bu işlem basamağı tam anlamıyla “süreç” unsurunu karşılar.
    5 - Girdi: Öğrencilerin, öğretim elemanlarının, teknik alt yapının ve bütçenin belirlenip projeye tahsis edilmesi
    Tüm bu kaynaklar sistemin çalışması için dışarıdan alınan, sisteme giren girdilerdir. Öğrenci, öğretim elemanı, finansal kaynak vb. sistemin başında yer alan temel bileşenlerdir. Dolayısıyla bu adım “girdi” olarak doğru eşleştirilmiştir.

  15. Eğitimde etkili öğrenme deneyimleri sunmak amacıyla kullanılan materyallerin, öğrenme hedeflerine uygun olarak planlanması, seçilmesi ve üretilmesi süreci “____1______”; bu materyallerin dijital ortamda sunulması, güvenliğinin sağlanması ve öğrenci verilerinin işlenmesi ise “_____2_____” bileşeni kapsamında değerlendirilir.
    • A-) Teknolojik altyapı – Malzeme üretimi
    • B-) Öğretmen rolleri – Veri yönetimi
    • Cevap C-) Malzeme tasarımı – Teknolojik altyapı
    • D-) Öğrenme yönetimi – Öğretim planlaması
    • E-) Eğitim politikası – Donanım yönetimi

    Açıklama: Birinci boşluk: planlama, seçim, üretim: Malzeme tasarımı
    İkinci boşluk: dijital sunum, veri işleme, güvenlik :Teknolojik altyapı

  16. I. Bileşenlerin varlığı
    II. Çıktı odaklı olma
    III. Belirli bir amaç
    IV. Etkileşim
    V. İlişki
    Aşağıdakilerden hangisi bir sistemin varlığını sürdürebilmesi için sahip olması gereken temel özellikleri doğru biçimde yansıtmaktadır?
    • A-) I, II, III, IV, V
    • B-) I, II, III, IV
    • C-) I, III, IV
    • Cevap D-) I, III, IV, V
    • E-) III, IV, V

    Açıklama: Bir sistemin varlığını sürdürebilmesi için bileşenlerin varlığı, etkileşim ve ilişki ile belirli bir amaç temel özelliklerine sahip olması gerekir.
    Doğru cevap “I, III, IV, V” seçeneğidir.

  17. Kağıdın işlenip kitap haline gelmesi aşağıdaki hangi sistem unsuruna bir örnektir?
    • A-) Girdi
    • B-) Süreç
    • Cevap C-) Çıktı
    • D-) Çevre
    • E-) Geribildirim

    Açıklama: Çıktı (Output), girdinin bir süreç tarafından değiştirilerek ürün hâline getirilmesidir. Örnek olarak kağıdın işlenip kitap haline gelmesi verilebilir.
    Doğru cevap “Çıktı” seçeneğidir.

  18. Ters Yüz Öğrenme Modeli aşağıdaki yükseköğretim ekosistem bileşenlerinden hangisi içinde değerlendirilmektedir?
    • A-) Yönetim
    • Cevap B-) Örgütsel düzenleme
    • C-) Bireyler ve rolleri
    • D-) Prosedürler
    • E-) Yazılım

    Açıklama: Ters yüz öğrenme modeli, diğer modellerle birlikte örgütsel düzenleme bileşeni altında verilmiştir.
    Doğru cevap “Örgütsel düzenleme” seçeneğidir.

  19. __________ mevcut düzensizliğe bağlı olarak bir sistemin durağanlaşması, bozulması ve çökmesidir.
    Yukarıdaki ifadede yer alan boşluğu en iyi aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
    • Cevap A-) Entropi
    • B-) Kapalı sistem
    • C-) Kaos
    • D-) Tıkanma
    • E-) Agoni

    Açıklama: Entropi, mevcut düzensizliğe (kaos) bağlı olarak bir sistemin durağanlaşması, bozulması ve çökmesidir.
    Doğru cevap “Entropi” seçeneğidir.

  20. Öğrenci performanslarının değerlendirilmesi aşağıdaki eğitim sistemi temel unsurlarından hangisinde yer alır?
    • A-) Amaç
    • B-) Girdi
    • C-) Süreç
    • D-) Çıktı
    • Cevap E-) Geribildirim

    Açıklama: Eğitim sürecinde geri bildirim, öğrencilerin performanslarının değerlendirilmesi, öğrenme sürecinin etkinliğinin ölçülmesi ve gerekli iyileştirmenin yapılması için kullanılan bir unsurdur. Öğrenci performansı, sınavlar, proje teslimleri, ödevler ve öğretmenlerin değerlendirmeleri gibi çeşitli yollarla değerlendirme sağlanabilir.
    Doğru cevap “Geribildirim” seçeneğidir.

Ünite 3

  1. ADDIE Modeli bağlamında aşağıda verilenlerden hangisi diğerlerinden farklı bir başlık altında değerlendirilebilir?
    • A-) Zaman çizelgesi yap
    • B-) Bütçe hazırla
    • C-) Ortamı düzenle
    • D-) Eğitimi gerçekleştir
    • Cevap E-) Amaçları yaz

    Açıklama: ADDIE modeline göre uygulama aşamasında; zaman çizelgesi yapılmakta, bütçe hazırlanmakta, ortam düzenlemesi yapılmakta, öğreticilerin eğitimi gerçekleştirilmekte, öğretme–öğrenme süreçleri tasarlanan kurs ya da ders uygulanmaktadır. Uygulama aşamasında üretilen planlar ve yapılan uygulamalar değerlendirme aşamasında girdi olarak kullanılmaktadır. Amaçları yazma seçeneği ise analiz aşamasına ait bir bileşendir.

  2. Aşağıdaki durumların hangisinde öğretim tasarımının “hedef yönelimli” olma özelliği ihmal edilmiştir?
    • Cevap A-) Tasarım öncesinde müşteri beklentileri dikkate alınmadan sürecin başlatılması
    • B-) Ölçme araçları hazırlanırken öğrenci düzeylerinin dikkate alınmaması
    • C-) Öğrencilere farklı öğrenme stil ve stratejilerine göre içerik sunulması
    • D-) Paydaşlar arasında görev paylaşımı yapılırken proje vizyonunun dikkate alınmaması
    • E-) Öğrencilerin gerçek dünyada karşılaşabilecekleri problemlere göre ortamın düzenlenmemesi

    Açıklama: Hedeflerin belirlenmesi, öğretim tasarım sürecinin merkezinde yer alır. Öğretim tasarımcısı hedefleri belirlerken öğretim tasarımı yaptıran müşterinin projeye ilişkin beklentilerini hedeflere yansıtmalıdır. Öğretim tasarımcıları, hedefleri belirlemeden tasarım sürecine başlamamalıdır. Öğretim tasarımına başlamadan önce müşteri beklentilerinin belirlenmesi ve yönetilmesi öğretim tasarımcısı için önemlidir. Öğretim tasarımının başarıya ulaşması için sorulması gereken ilk soru, “Projenin hedeflerine ulaşıldı mı?” sorusudur. Ancak yanıt olarak belirtilen şıkta bu temel ilke ihlal edilmektedir. Dolayısıyla bu durum, hedef yöneliminin göz ardı edildiği bir tasarım sorunu söz konusudur.

  3. Aşağıdaki kavramlar beraberce ele alındığında hangisi diğerlerinden farklı bir başlık altında değerlendirilecektir?
    • A-) Gerçekçilik
    • B-) Aslına uygunluk
    • C-) Değişkenlik
    • Cevap D-) Prototipleme
    • E-) Rehberlik

    Açıklama: Dört boyutlu öğretim tasarımı modelinde dikkat edilmesi istenen 6 tasarım ilkesi gerçekçilik, aslına uygunluk, değişkenlik, destek, rehberlik ve yapı olarak sıralanabilir. Prototipleme ifadesi ise Hızlı Prototipleme Öğretim Tasarımı Modeli çerçevesinde ele alınan bir kavramdır.

  4. Aşağıdaki modeller içerisinde hangileri esnek öğretim tasarımı modeli sınıflaması içerisinde yer almaktadır?
    • A-) ADDIE modeli- ASSURE modeli
    • B-) ASSURE modeli- Dick, Carey ve Carey modeli
    • C-) Dick, Carey ve Carey modeli- Addie modeli
    • Cevap D-) Kemp, Morrison ve Ross modeli - ASSURE modeli
    • E-) Kemp, Morrison ve Ross modeli- ADDIE modeli

    Açıklama: Kemp, Morrison ve Ross modeli ve ASSURE modeli esnek model sınıflamasında yer almakta, davranışçı ve bilişsel yaklaşımları benimsemektedir.
    Kemp, Morrison ve Ross modeli - ASSURE modeli
    Kemp, Morrison ve Ross modeli, ASSURE modeli gibi esnek model sınıflamasında yer almakta, davranışçı ve bilişsel yaklaşımları benimsemektedir.

  5. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde öğretim tasarımının ilk uygulama örneği verilmektedir?
    • A-) Bilgisayarlı öğretim
    • B-) Mikro öğretim
    • Cevap C-) Programlı öğretim
    • D-) Web tabanlı öğretim
    • E-) Uzaktan eğitim

    Açıklama: Programlı öğretim
    1960’lı yıllarda davranışçı yaklaşımının benimsendiği programlı öğretim, öğretim tasarımının ilk uygulama örneği olmuştur. Programlı öğretimin aşamalı yapısı sayesinde, bir önceki aşamadan elde edilen verilerin bir sonraki aşamanın girdisi olarak kullanılması, öğrenenin kendi başına kendi hızında öğrenmesi, uzaktan öğretim için verimli olarak kullanılmasını sağlamıştır.

  6. Aşağıdakilerden hangisi ARCS-V motivasyon tasarımı modelinin boyutları arasında yer alan “ilişki” boyutunda uygulanan stratejiler arasında yer almaktadır?
    • Cevap A-) Hedef yönelimi
    • B-) Doğal sonuçlar
    • C-) Eşitlik
    • D-) Çeşitlilik
    • E-) Olumlu sonuçlar

    Açıklama: Hedef yönelimi
    İlişki boyutunda, öğrenen konuyu kendi yaşamındaki yeri ve değeri ile ilişkilendirdiğinde güdülenme sağlayacaktır. Bu boyutla ilgili stratejiler şu biçimdedir:
    • Yakınlık: Öğretim tasarımcısı, öğrenenlerin deneyimleri ve değerleriyle ilgili somut bir dil, örnek ve kavramlar kullanır.
    • Hedef yönelimi: Öğretim tasarımcısı, öğrenenlerden başarmaları için belirlenen hedefleri açıklamalarını ve hedefi tanımlamalarını ister.
    • Güdü eşlemesi: Öğretim tasarımcısı, öğrenenleri neyin güdüleyeceğini belirleyerek buna uygun stratejileri kullanır.

  7. Aşağıdakilerden hangisi dört boyutlu öğretim tasarımı modelinde dikkat edilmesi istenen altı tasarım ilkesinden birisi değildir?
    • A-) Gerçekçilik
    • Cevap B-) Beceri hiyerarşisi
    • C-) Aslına Uygunluk
    • D-) Değişkenlik
    • E-) Destek

    Açıklama: Beceri hiyerarşisi
    Dört boyutlu öğretim tasarımı modelinde dikkat edilmesi istenen 6 tasarım ilkesi kısaca açıklanmıştır:
    Gerçekçilik: Öğretim tasarımcısı, öğrenme hedeflerini belirlerken meslekten veya günlük yaşamdan bilgi, beceri ve tutumlara hitap eden gerçek hedefler belirler.
    Aslına Uygunluk: Öğretim tasarımcısı öğretim tasarımı süresince, öğrenme etkinlikleri tasarlarken
    güvenli bir şekilde simüle edilmiş görev ortamından, giderek daha yüksek doğrulukta görev ortamlarına ve gerçek yaşam etkinliklerine doğru bir geçiş uygular.
    Değişkenlik: Öğretim tasarımında öğrenme hedefleri belirlenirken, gerçek yaşam görevlerinin
    birbirinden farklı olması gerekmektedir. Dolayısıyla öğretim tasarımcısı, öğrenme hedeflerinin tamamını gerçek yaşam görev performansını temsil edecek şekilde düzenler.
    Destek: Öğretim tasarımcısı öğrenenlere, öğrenme görevleri vererek destek sağlar.
    Rehberlik: Öğretim tasarımcısı öğrenenlere, problem çözmeye yönelik sistematik bir yaklaşım,
    başparmak kuralları veya süreç çalışma sayfaları sağlayarak öğrenme görevlerini yerine getirmeleri için rehberlik eder.
    Yapı: Öğretim tasarımcısı, öğrenenlerin daha fazla uzmanlık kazandıkça, verdiği destek ve rehberlik miktarını, öğrenenlerin öğrenme görevlerini herhangi bir destek ve rehberlik olmadan gerçekleştirene kadar kademeli olarak azaltır.

  8. Aşağıdakilerden hangisi, ADDIE ile ASSURE modellerinin karşılaştırılması bağlamında doğru bir çıkarımdır?
    • A-) ADDIE modeli yalnızca biçimlendirici değerlendirme içerirken ASSURE biçimlendirici ve özetleyici değerlendirme içerir.
    • B-) ASSURE modeli takım çalışmasına ADDIE modeli ise bireysel uygulamaya odaklanır.
    • Cevap C-) ADDIE makro düzeyde program tasarımı için, ASSURE ise mikro düzeyde ders tasarımı için daha uygundur.
    • D-) Her iki model de sistem odaklıdır ve destek hizmetlerine yer verir.
    • E-) ASSURE modeli yalnızca davranışçı yaklaşıma dayanırken ADDIE yapılandırmacılığı temel alan bir modeldir.

    Açıklama: Metinde de açıkça belirtildiği üzere, ADDIE modeli makro düzeyde program tasarımına, ASSURE modeli ise mikro düzeyde ders tasarımına yöneliktir.

  9. Aşağıdakilerden hangisi, etkili bir öğretim tasarımı sürecinin amaçlarına ulaşabilmesi için “performans odaklı olması” ilkesine paralel olarak atılmış bir adımdır?
    • A-) Öğrencilerin bireysel ilgi alanlarını ve öğrenme stillerini dikkate alan içeriklerin seçilmesi
    • Cevap B-) Öğrenme ortamında gerçek yaşam koşulları ile eşleşen görevlerin tasarlanması
    • C-) Yöneticilerin tasarım projelerinden beklentilerinin hedeflere doğrudan yansıtılması
    • D-) Çok sayıda ara değerlendirme formu oluşturularak öğrenmenin sık sık test edilmesi
    • E-) Öğrencilerin öğrenme çıktılarını sözel olarak yansıtmalarının sağlanması

    Açıklama: Öğretim tasarımı performans üzerine odaklanır. Öğretim tasarımcısı; öğrencilerden bilgileri hatırlama, öğrendikleri bilgi ve kazandıkları becerileri kullanma, öğrenme ortamında öğrendiklerini gerçek ortamda uygulama, karşılaşabilecekleri gerçek problemleri çözebilmeleri için karmaşık davranışları gerçekleştirme performansı sergilemelerini bekler. Öğretim tasarımcısı tasarım sürecinde, öğrencilerin performans sergileyecekleri gerçek ortama benzer bir öğrenme ortamı tasarlamalı, gerçek ortam için özgün performans ölçütleri belirlemelidir. Bu bağlamda gerçek yaşam koşullarına benzer görevlerin tasarlanması söz konusu amaca uygun bir karardır.

  10. Aşağıdakilerden öğretim tasarımı modellerinden hangisi sezgisel öğretim modeli sınıflaması içerisinde yer almaktadır?
    • A-) Dört Boyutlu Öğretim Tasarım Modeli
    • Cevap B-) Hızlı Prototipleme Öğretim Tasarımı Modeli
    • C-) ARCS-V Motivasyon Tasarımı Modeli
    • D-) Gerlach ve Ely Modeli
    • E-) ADDIE Modeli

    Açıklama: Hızlı Prototipleme Öğretim Tasarımı Modeli
    Hızlı prototipleme modeli, sezgisel öğretim modeli sınıflamasında yer almaktadır. Hızlı prototipleme modeli, öğretim amaçlarının oluşturulması, gereksinimlerin belirlenmesi sonucu içeriğin çözümlemesi ile başlayıp sistemin kurulup sürdürülebilir bir sistem oluşturulması aşamasıyla tamamlanmaktadır.

  11. Bir öğretim tasarımcısı, geliştirdiği öğretim materyallerini sistematik bir biçimde yapılandırmak, her bir sürecin çıktısına göre bir sonraki süreci yönlendirmek ve bu süreçte denenmiş, başarılı olmuş bir yapıya dayanarak hareket etmek istemektedir. Aşağıdaki yapılardan hangisi bu öğretim tasarımcısının izlemek istediği yaklaşım ile uyum bağlamında sorun yaratabilir?
    • A-) Öğrenme kuramlarından esinlenen ve deneyimle şekillenen bir yapı
    • B-) Aşamalar arasında düzenli veri akışına dayalı sistematik bir yapı
    • C-) Önceki uygulama sonuçlarına göre yapılandırılmış döngüsel bir model
    • Cevap D-) Ekonomikliği baz alarak her öğrenme durumuna aynı şekilde yaklaşan yapı
    • E-) Eğitsel gereksinim analiziyle süreci başlatan yapı

    Açıklama: Kitabınızda öğretim tasarımı modellerinin çoğunun denenmiş, sistematik ve belirli bir yapıya sahip olduğu; her bir aşamanın çıktısının bir sonraki aşamaya girdi oluşturduğu ve eğitim gereksinimlerinden hareketle başladığı ifade edilmektedir. Ayrıca modellerin bazıları doğrusal, bazıları döngüsel, bazıları da etkileşimli ya da esnek olabilir; ancak verilen senaryodaki tasarımcı, denenmiş, yapılandırılmış, sistematik bir yapı tercih etmektedir. Bu durumda, sırf ekonomik olması için her bir öğrenme durumuna aynı şekilde yaklaşan bir yapı tasarımcının ihtiyaçlarına en az uyan model özelliğidir.

  12. Bir öğretim tasarımcısı, geliştirdiği öğretim materyallerini sınıfta denemiş ancak öğrencilerin hedeflenen kazanımlara ulaşamadığını gözlemlemiştir. Bu durumda Dick ve Carey modeline göre başvurması gereken aşama aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Gereksinimleri saptama
    • B-) Performans amaçlarını yeniden yazma
    • Cevap C-) Öğretimi düzeltme
    • D-) Öğretim materyallerini geliştirme
    • E-) Öğretim çözümlemesi yapma

    Açıklama: Kitabınızda da açıkça belirtildiği gibi, Dick ve Carey modelinde “öğretimi düzeltme” aşaması, ara değerlendirme sonuçlarına göre öğrenme hedeflerine ulaşılması konusunda öğrencilerin karşılaşabileceği sorunları çözmek amacıyla kullanılmaktadır. Soru kökünde, öğretim sınıfta denenmiş ve hedeflere ulaşılamadığı fark edilmiştir. Bu, doğrudan ara değerlendirme ya da uygulama sonrası geri bildirim sürecine işaret eder. Bu nedenle, öğretim tasarımcısının en uygun adımı, öğretimi gözden geçirip gerekli düzeltmeleri yapmasıdır. Elbette diğer seçeneklerden bazıları da sürece katkı sağlayabilir ancak ilk ve öncelikli yapılması gereken, mevcut tasarımın neden işe yaramadığını analiz ederek düzeltmektir.

  13. Bir öğretmen, öğrencilerinin bireysel farklılıklarını dikkate almak, sınıfta medya ve teknolojiyi aktif biçimde kullanmak, öğrencilerin aktif katılımını desteklemek ve ders tasarımını da kendi başına yürütmek istemektedir. Bu öğretmen için aşağıdaki öğretim tasarımı modellerinden hangisi daha uygun bir seçenek olabilir?
    • A-) Dick ve Carey
    • B-) ADDIE
    • C-) Kemp, Morrison ve Ross
    • Cevap D-) ASSURE
    • E-) Gerlach ve Ely

    Açıklama: Kitabınıza göre ASSURE modeli, ders planına uygun olarak mikro düzeyde tasarım sunar; bireysel odaklıdır, öğretmenin deneyim ve yetkinliği önemli bir rol oynar. Ayrıca teknoloji ve medyayı etkili biçimde kullanmayı temel alır. Öğrencilerin öğrenmeye aktif katılımını sağlama görevi de doğrudan öğretmene düşer. Bu nedenle D şıkkı, öğretmenin ihtiyaçlarını en iyi karşılayan modeldir.

  14. Kitabınızda Oliva’nın program geliştirme modeline göre program geliştirecek uzmanın izleyeceği adımlar listelenmiştir. Buna göre aşağıdaki adımlardan hangisi diğerlerinden farklı bir başlık altında ele alınmalıdır?
    • A-) Öğrencilerin genel ihtiyaçlarını ve öğren­me gereksinimlerini belirle.
    • B-) Toplumun ihtiyaçlarını ve gereksinimleri­ni belirle.
    • C-) Eğitim programının dayanacağı felsefi te­melleri belirle.
    • D-) Hedef öğrenci grubunun ihtiyaçlarını belirle.
    • Cevap E-) Ölçme ve değerlendirme tekniklerini seç.

    Açıklama: Çözüm: Tüm seçeneklerde program amaçlarının yazımı ile ilgili adımlar paylaşılmıştır. Ölçme ve değerlendirme tekniklerinin seçimi ise programın düzenlenmesi ve uygulanması başlığı altında yer almaktadır. Oliva’nın program geliştirme modeline göre program geliştirecek uzmanın izleyeceği adımlar aşağıda listelenmiştir (Oliva & Gordon, 2018):
    PROGRAMIN AMAÇLARINI YAZMA
    1. Öğrencilerin genel ihtiyaçlarını ve öğren­me gereksinimlerini belirle.
    2. Toplumun ihtiyaçlarını ve gereksinimleri­ni belirle.
    3. Eğitim programının dayanacağı felsefi te­melleri belirle.
    4. Eğitim programının düzenleneceği oku­lun ya da kurumun öğrencilerine ait ihti­yaçları belirle.
    5. Hedef öğrenci grubunun ihtiyaçlarını belirle.
    6. Eğitim programında öğrenilmesi hedefle­nen konunun ihtiyaçlarını belirle.
    PROGRAMIN HEDEFLERİNİ YAZMA
    7. Program sonunda öğrencilerde gözlenebi­lir performans, hedef davranışlar, ölçülebi­len öğrenme sonuçları ya da kazanımlar ile ilgili hedefleri yaz.
    PROGRAMIN DÜZENLENMESİ VE UYGULANMA­SI (ÖĞRETİM TASARIMI SÜRECİ)
    8. Öğretimsel amaçları belirle.
    9. Öğretimsel hedefleri belirle.
    10. Öğretim stratejilerini seç.
    11. Taslak ölçme ve değerlendirme teknikleri­ni belirle.
    12. Öğretim stratejilerini uygula.
    13. Ölçme ve değerlendirme tekniklerini seç.
    14. Öğretimi değerlendir.
    PROGRAMIN DEĞERLENDİRMESİ

  15. Oliva’nın program geliştirme modeline göre öğretim tasarımı süreci aşağıdaki aşamalardan hangisinde yer almaktadır?
    • A-) Programın amaçlarını yazma
    • B-) Programın hedeflerini yazma
    • Cevap C-) Programın düzenlenmesi ve uygulanması
    • D-) Programın tasarlanması
    • E-) Programın değerlendirilmesi

    Açıklama: Programın düzenlenmesi ve uygulanması
    Programın düzenlenmesi ve uygulanması (Öğretim tasarımı süreci)
    8. Öğretimsel amaçları belirle.
    9. Öğretimsel hedefleri belirle.
    10. Öğretim stratejilerini seç.
    11. Taslak ölçme ve değerlendirme tekniklerini belirle.
    12. Öğretim stratejilerini uygula.
    13. Ölçme ve değerlendirme tekniklerini seç.
    14. Öğretimi değerlendirme
    basamaklarından oluşmaktadır.

  16. Çekirdek öğretim tasarımı modelleri arasında yer alan ve dünyada en yaygın olarak kullanılan öğretim tasarımı modeli aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
    • Cevap A-) ADDIE Modeli
    • B-) ASSURE Modeli
    • C-) Dick, Carey ve Carey Modeli
    • D-) Kemp, Morrison ve Ross Modeli
    • E-) Gerlach ve Ely Modeli

    Açıklama: ADDIE Modeli
    Çekirdek öğretim tasarımı modelleri arasında yer alan ve dünyada en yaygın olarak kullanılan öğretim tasarımı modeli, 1975 yılında geliştirilen ADDIE öğretim tasarımı modelidir.

  17. Öğretim süreci sonucunda öğrencinin belirlenen hedefler doğrultusunda hangi performansı sergilemesi gerektiğinin ölçülmesi için aşağıda verilen ölçme araçlarından hangisi kullanılabilir?
    • A-) Çoktan seçmeli test
    • B-) Doğru yanlış testi
    • C-) Eşleştirme maddeleri
    • Cevap D-) Kontrol listesi içeren gözlem formu
    • E-) Görüşme formu

    Açıklama: Kontrol listesi içeren gözlem formu
    Öğretim tasarımcısı öğrenci performansını değerlendirmek için geçerli ve güvenilir ölçme araçlarını belirler veya kendi ölçme aracını tasarlar. Kontrol listesi içeren gözlem formu, çoktan seçmeli test öğretim tasarımcısının kullanabileceği ölçme araçları olabilir. Öğretim tasarımcısı, öğretim süreci sonucunda öğrencinin belirlenen hedefler doğrultusunda hangi performansı sergilemesi gerektiği ile ilgili bir kontrol listesi hazırlayabilir.

  18. Öğretim tasarımı modellerinde öğrenenlerin motivasyonlarının artırılmasına yönelik yeterli vurgu yapılmamasına tepki olarak geliştirilmiş öğretim tasarımı modeli aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) ADDIE modeli
    • B-) ASSURE modeli
    • C-) Gerlach ve Ely modeli
    • D-) Kemp, Morrison ve Ross modeli
    • Cevap E-) ARCS-V motivasyon tasarım modeli

    Açıklama: ARCS-V motivasyon tasarım modeli
    ARCS-V motivasyon tasarım modeli, öğretim tasarımı modellerinde öğrenenlerin motivasyonlarının artırılmasına yönelik yeterli vurgu yapılmamasına tepki olarak geliştirilmiştir.

  19. Öğretim tasarımı sürecinin ilk adımından son adımına kadar doğrusal şekilde ilerlediği ve öğretenin moderatör konumunda olduğu, davranışçılık, bilişselcilik ve yapılandırmacılık kuramlarının üçünden de etkilenen, web tabanlı ve dijital öğrenme ortamlarında sıklıkla başvurulan öğretim tasarımı modeli aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kemp, Morrison ve Ross Modeli
    • B-) Gerlach ve Ely Modeli
    • C-) Dört Boyutlu Öğretim Tasarım Modeli
    • D-) Hızlı Prototipleme Öğretim Tasarımı Modeli
    • Cevap E-) Dick, Carey ve Carey Modeli

    Açıklama: Dick, Carey ve Carey Modeli; öğrenme sürecinde öğretenin bir moderatör ve iletişimi başlatan kişi olduğu ve öğretim hedeflerinin oluşturulmasından ve tüm bu hedeflere nasıl ulaşılacağının adım adım belirlendiği doğrusal bir öğretim tasarımı modelidir. Davranışçılık, bilişselcilik ve yapılandırmacılık kuramlarının üçünden de etkiler barındırdığı kabul edilen modelin (Dick, Carey veCarey, 2001) web tabanlı ve dijital öğrenme ortamlarında sıklıkla başvurulduğu bilinmektedir. Dick, Carey ve Carey modeli, öğretim tasarımı sürecinin ilk adımdan son adıma kadar doğrusal şekilde ilerlediği ve öğretenin moderatör konumunda olduğu bir modeldir.
    Dick, Carey ve Carey Modeli
    Öğrenme sürecinde öğretenin bir moderatör ve iletişimi başlatan kişi olduğu ve öğretim hedeflerinin oluşturulmasından ve tüm bu hedeflere nasıl ulaşılacağının adım adım belirlendiği doğrusal bir öğretim tasarımı modelidir. Davranışçılık, bilişselcilik ve yapılandırmacılık kuramlarının üçünden de etkiler barındırdığı kabul edilen modelin (Dick, Carey veCarey, 2001) web tabanlı ve dijital öğrenme ortamlarında sıklıkla başvurulduğu bilinmektedir. Dick, Carey ve Carey modeli, öğretim tasarımı sürecinin ilk adımdan son adıma kadar doğrusal şekilde ilerlediği ve öğretenin moderatör konumunda olduğu bir modeldir.

  20. Öğretim tasarımının amaçlarına ulaşabilmesi için “ara değerlendirme” özelliğini işe koşmak isteyen bir tasarımcı, aşağıdakilerden hangisini benimsemelidir?
    • A-) Öğrencilerin nasıl öğrenmek istediklerini dikkate alarak süreci kişiselleştirir.
    • B-) Öğrenme çıktılarına ne ölçüde ulaşıldığını dönem sonunda kapsamlı bir sınavla test eder.
    • Cevap C-) Sürecin yalnızca başında değil, süreç boyunca sistemli veri toplamaya devam eder.
    • D-) Öğrenme materyallerini içerik uzmanlarının görüşüne göre şekillendirir.
    • E-) Tasarımı doğrudan uygulamaya koyup erişilen sonuca göre geriye dönük düzenleme yapar.

    Açıklama: Öğretim tasarımcısı ara değerlendirmeye analiz sırasında başlar ve uygulama boyunca tasarımını değerlendirmeye devam eder. Örneğin, henüz analiz aşamasında, öğrencilerin ne bildiklerini ve neyi bilmeleri gerektiğini belirlemek için veri toplamaya başlar. Topladığı veri ara değerlendirme olarak hedeflerin belirlenmesinde bulgu olarak kullanılır. İçerik hazırlanırken konu uzmanlarından alınan rehberlik ve geri bildirim, ara değerlendirme sağlar. Ara değerlendirme sonuçları ve önceki deneyimler, öğretim stratejilerinin, öğrenme ortamının ve öğrenme materyallerinin seçimi için geri bildirim sağlar. Biçimlendirici değerlendirme olarak da bilinen ara değerlendirmeler sırasında toplanan veriler öğretim tasarımı için süreç içinde yapılması gereken önemli revizyonları belirler. Öğretim tasarımının uygulanmasından sonra yapılan son değerlendirmede, gerçek ortamdan elde edilen veriler, öğretim ta-sarımının başarıya ulaşıp ulaşmadığını gösterir. Dolayısıyla ara değerlendirme süreç boyunca veri toplamayı; bu verilerin içerik, strateji ve materyal seçimi gibi alanlara geri bildirim sağlamasını; dolayısıyla yalnızca süreç başında değil, süreç boyunca sistematik geri bildirim toplamayı ifade eder.

  21. “Bu model, bağımsız bir öğretim tasarım modeli olmayıp öğrenen çevresinin tasarımından, öğretim tasarımına ve öğrenenlerin motivasyonlarına yönelik bütüncül bir tasarım yaklaşımının bir parçasıdır. Dikkat, ilişki, güven, doyum ve eylem boyutlarından oluşmaktadır.”
    Yukarıda betimlenen model aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Hızlı Prototipleme Öğretim Tasarımı Modeli
    • Cevap B-) ARCS-V Motivasyon Tasarımı Modeli
    • C-) Gerlach ve Ely Modeli
    • D-) Kemp, Morrison ve Ross Modeli
    • E-) Dick ve Carey Modeli

    Açıklama: Paragrafta ARCS-V Motivasyon Tasarımı Modeli hakkında bilgi sunulmuştur.

Ünite 4

  1. “Öğrenenler bütünün farklı bileşenlerini birbirinden ayırt edebiliyor mu?” biçiminde verilen ifade Bloom’un bilişsel beceriler sınıflamasındaki hangi aşama ile ilişkilidir?
    • Cevap A-) Çözümleme
    • B-) Anlama
    • C-) Uygulama
    • D-) Değerlendirme
    • E-) Yaratma

    Açıklama: Çözümleme
    Çözümleme basamağında öğrenenler bütünün farklı bileşenlerini birbirinden ayırt edebiliyor mu? biçiminde bilgi parçalara ayrılabilme yeteneğini ifade eder. Bu düzey için ayırt etme, çözümleme, hesaplama, eleştirme, denetleme, sorgulama, ilişkilendirme, kategorilere ayırma, farklılaştırma, çıkarım yapma, test etme, sınama ifadeleri kullanılır.

  2. Aşağıdaki durumlardan hangisinde önceden tahmin edilen ihtiyaç türüne ilişkin bir örnek söz konusudur?
    • A-) Öğrenenin tespit ettiği eksik konulara yönelik ihtiyaçlarını eyleme dönüştürmesi
    • B-) Aynı kademedeki iki farklı sınıfın fen bilgisi dersindeki başarılarının karşılaştırılması
    • C-) Bir öğrencinin öz yeterliğinin düşük olduğuna inandığı bir konu başlığını anket formunda belirtmesi
    • D-) Pandemi nedeniyle sınıf ortamında alınacak önlemlere yönelik bilinçlendirici faaliyetlerin işe koşulması
    • Cevap E-) Bu yıla ait anket ve sınav sonuçlarından hareketle gelecek yıl izlenecek politikaların belirlenmesi

    Açıklama: Öğrenenin tespit ettiği eksik konulara yönelik ihtiyaçlarını eyleme dönüştürmesi ifade edilen ihtiyaçlarla ilişkilidir. Aynı kademedeki iki farklı sınıfın fen bilgisi dersindeki başarılarının karşılaştırılması karşılaştırmalı ihtiyaca ilişkin bir örnektir. Bir öğrencinin öz yeterliğinin düşük olduğuna inandığı bir konu başlığını anket formunda belirtmesi hissedilen ihtiyaçtır. Pandemi nedeniyle sınıf ortamında alınacak önlemlere yönelik bilinçlendirici faaliyetlerin işe koşulması acil ihtiyaca örnek gösterilebilir. Adından da belli olduğu gibi aniden ortaya çıkan bir duruma karşı ortaya çıkan bir ihtiyaç söz konusudur. Bu yıla ait anket ve sınav sonuçlarından hareketle gelecek yıl işe koşulacak politikaların belirlenmesi ise önceden tahmin edilen bir ihtiyaçtır.

  3. Aşağıdaki eylemlerden hangisi diğerlerinden farklı bir yaklaşım ile gerçekleştirilmiştir?
    • A-) Öğrencilerin başarısız olduğu belirlenen hedef davranışlar için ek etkinlikler planlamak
    • B-) Mevcut başarı düzeyini hedeflenen başarı ile karşılaştırıp eksik becerileri belirlemek
    • C-) Test sonuçlarını önceden belirlenmiş ölçütle kıyaslayarak eksik başlıkları tespit etmek
    • D-) Hedeflenen bilgi-beceri düzeyi ile mevcut durumu karşılaştırarak planlamalar gerçekleştirmek
    • Cevap E-) Çoğunluğun talebine göre ders içeriğine yeni etkinlikler eklemek

    Açıklama: Çoğu seçenekte farklar yaklaşımı esas alınmaktadır. Bu yaklaşımda beklenen beceri düzeyi ile var olan beceri arasındaki fark bulunur. Belirlenen farkın boyutuna göre bireyde bir yeterlilik, prob­lem varlığını ya da yokluğunu ortaya koymaktadır. Farklar yaklaşımı, mevcut durum ve hedeflenen durum arasındaki farkın belirlenmesiyle birlik­te, bu farkı kapatabilmek için gerekli işlemler ve stratejileri geliştirme amacıyla da kullanılmaktadır. Öte yandan çoğunluğun talebine göre içerik düzenlemesi yapmak demokratik yaklaşım ile ilişkilidir. Demokratik yaklaşımda üstün olan grupların isteklerinin etkisiyle yapılanan ihtiyaçlar söz konu­sudur. Bu yaklaşımda ihtiyaçlar, çoğunluk grubun kararına göre belirlenmektedir ve bu ihtiyaç değer­lendirme sürecinde paydaşların katılımının sağlan­ması önem taşır.

  4. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi ihtiyaç analizi yapılmasının sağlayacağı katkılarından birisi değildir?
    • A-) Potansiyel yolların belirlenmesi ve bu bağlamda atılacak belirli adımların ana hatlarının çizilmesi sürecini kolaylaştırır.
    • B-) Karar vericiler için yararlı bir rehber görevi görür ve onlara bilinçli seçimler yapmaları için gerekli bilgileri sağlar.
    • C-) Kararların kabul oranı artar.
    • D-) Eğitimin koordinasyonunu geliştirerek planlama sürecinde ortaya çıkabilecek potansiyel sorunların ele alınmasını kolaylaştırır.
    • Cevap E-) Değerlendirme süreçlerinin etkili biçimde yürütülmesi sağlanır.

    Açıklama: Değerlendirme süreçlerinin etkili biçimde yürütülmesi sağlanır.
    İhtiyaç analizi yapılması;
    • Potansiyel yolların belirlenmesi ve bu bağlamda atılacak belirli adımların ana hatlarının çizilmesi sürecini kolaylaştırır.
    • Karar vericiler için yararlı bir rehber görevi görür ve onlara bilinçli seçimler yapmaları için gerekli bilgileri sağlar.
    • Kararların kabul oranı artar.
    • Eğitimin koordinasyonunu geliştirerek planlama sürecinde ortaya çıkabilecek potansiyel sorunların ele alınmasını kolaylaştırır.

  5. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yenilenmiş Bloom taksonomisine göre bilişsel süreç basamakları doğru sıralama ile verilmiştir?
    • A-) Hatırlama- Anlama- Uygulama- Analiz- Yaratma - Değerlendirme
    • Cevap B-) Hatırlama- Anlama- Uygulama- Analiz- Değerlendirme - Yaratma
    • C-) Anlama- Hatırlama- Uygulama- Analiz- Değerlendirme - Yaratma
    • D-) Anlama- Hatırlama- Analiz- Uygulama- Değerlendirme - Yaratma
    • E-) Hatırlama- Anlama- Analiz- Uygulama- Değerlendirme - Yaratma

    Açıklama: Hatırlama- Anlama- Uygulama- Analiz- Değerlendirme - Yaratma
    Yenilenmiş Bloom taksonomisinde; bilişsel beceriler Hatırlama- Anlama- Uygulama- Analiz- Değerlendirme - Yaratma biçiminde düzenlenmiştir.
    Hatırlama genellikle anlamaya gerek duymadan kavram ya da olguları, ilkeleri hatırlayabilme becerisidir. Hatırlama düzeyinde; tanımlama, tekrarlama, kaydetme, listeleme, hatırlama, adlandırma, anlatma, sıralama, belirtme eylemleri kullanılır.
    Anlama öğrenilen bilginin kavranması, açıklanabilmesi ve yorumlanmasını ifade eder. Bu düzeyde; kendi cümleleriyle ifade etme, betimleme, tasvir etme, tanıma, açıklama, ifade etme, yerini belirleme, saptama, özetleme, tercüme etme, rapor etme, kategorilendirme eylem ifadeleri kullanılır.
    Uygulama öğrenilen bilgileri, yeni veya uygun durumlarda kullanabilme, problem çözmede işe koşabilme, yeni fikir geliştirebilmeyi tanımlar. Uygulama düzeyinde; uygulama, kullanma, çalıştırma, uyarlama,<br /
    Hatırlama- Anlama- Uygulama- Analiz- Değerlendirme - Yaratma
    Yenilenmiş Bloom taksonomisinde; bilişsel beceriler Hatırlama- Anlama- Uygulama- Analiz- Değerlendirme - Yaratma biçiminde düzenlenmiştir.
    Hatırlama genellikle anlamaya gerek duymadan kavram ya da olguları, ilkeleri hatırlayabilme becerisidir. Hatırlama düzeyinde; tanımlama, tekrarlama, kaydetme, listeleme, hatırlama, adlandırma, anlatma, sıralama, belirtme eylemleri kullanılır.
    Anlama öğrenilen bilginin kavranması, açıklanabilmesi ve yorumlanmasını ifade eder. Bu düzeyde; kendi cümleleriyle ifade etme, betimleme, tasvir etme, tanıma, açıklama, ifade etme, yerini belirleme, saptama, özetleme, tercüme etme, rapor etme, kategorilendirme eylem ifadeleri kullanılır.
    Uygulama öğrenilen bilgileri, yeni veya uygun durumlarda kullanabilme, problem çözmede işe koşabilme, yeni fikir geliştirebilmeyi tanımlar. Uygulama düzeyinde; uygulama, kullanma, çalıştırma, uyarlama,
    oluşturma, hazırlama, yönetme, gösterme eylemleri ile ifadeler oluşturulur.
    Analiz düzeyi edinilen bilgi parçalara ayrılabilme yeteneğini ifade eder. Bu düzey için ayırt etme, çözümleme, hesaplama, eleştirme, denetleme, sorgulama, ilişkilendirme, kategorilere ayırma, farklılaştırma, çıkarım yapma, test etme, sınama ifadeleri kullanılır. Değerlendirme bir amaca yönelik verilen malzeme ya da materyalin önemi hakkında yargıya varabilme, karar verebilme becerisidir. Bu düzeyde; yargılama, değer biçme, hüküm verme, değerlendirme, tahminde bulunma, düzeltme ifadeleriyle öğrenme çıktıları yazılır.
    Yaratma düzeyinde edinilen bilgilerin bir araya getirilmesiyle orjinal bir bütün oluşturulması beklenir, bu aynı zamanda en üst düzey yetkinliktir. Bu düzey için önerme, tasarlama, planlama, düzenleme,
    yapılandırma, inşa etme, organize etme, geliştirme, kurma, monte etme, formüle etme eylem ifadeleri kullanılır.

  6. Aşağıdakilerden hangisi Krathwohl ve arkadaşlarının 1964 yılında duyuşsal alan olarak ifade edilen tutumlar ve değerler için geliştirdikleri taksonominin aşamalarından birisi değildir?
    • A-) Alma
    • B-) Tepkide bulunma
    • C-) Değer verme
    • D-) Örgütleme
    • Cevap E-) Sentez

    Açıklama: Sentez
    Krathwohl ve arkadaşlarının 1964 yılında duyuşsal alan olarak ifade edilen tutumlar ve değerler için geliştirdikleri taksonomide; alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme ve kişilik haline getirme aşamaları mevcuttur.

  7. Aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklı bir başlıkta ele alınabilir?
    • A-) Delphi tekniği
    • Cevap B-) Analitik yaklaşım
    • C-) Progel tekniği
    • D-) İş analizi tekniği
    • E-) Kaynak tarama

    Açıklama: İhtiyaç belirlenirken hangi yaklaşımın kullanılacağına karar verildikten sonra, hangi tekniğin
    uygulanacağına karar verilmelidir. Analitik yaklaşım, söz konusu yaklaşımlardan bir tanesidir. Diğer seçeneklerde ihtiyaç belirlenirken kullanılan teknikler yer almaktadır.
    İhtiyaç belirlenirken kullanılan teknikler;
    • Delphi tekniği
    • Progel (Dacum) tekniği
    • İş analizi tekniği
    • Gözlem
    • Testler-ölçme araçları
    • Kaynak tarama olarak sıralanabilir.

  8. Aşağıdakilerden hangisi öğrenme çıktıları hazırlanırken dikkat edilmesi gereken noktalardan birisi değildir?
    • A-) İfadeler bilişsel, psikomotor beceriler, duyuşsal ve anahtar becerilere göre sınıflandırılmalıdır.
    • B-) Öğreticinin değil öğrenenin ne yapacağını ifade etmelidir.
    • Cevap C-) Her ders için öğrenme çıktısı sayısı 2-4 arasında tutulmalıdır.
    • D-) İfade edilen eylemler gözlenebilir ya da ölçülebilir olmalıdır.
    • E-) İlgili derse yönelik yazılan öğrenme çıktılarının programın tüm sonuçlarıyla ilgili olmasına dikkat edilmelidir.

    Açıklama: Her ders için öğrenme çıktısı sayısı 2-4 arasında tutulmalıdır.
    * Bir ders düzeyinde başlanmalıdır.
    * İfadeler bilişsel, psikomotor beceriler, duyuşsal ve anahtar becerilere göre sınıflandırılmaldır.
    * Öğreticinin değil öğrenenin ne yapacağını
    ifade etmelidir.
    * Her ders için öğrenme çıktısı sayısı 5-8 arasında tutulmalıdır.
    * Her öğrenme çıktısında tek bir eylem ifadesi/fiil kullanılmalıdır.
    * İfade edilen eylemler gözlenebilir ya da ölçülebilir olmalıdır.
    * Karmaşık cümlelerden kaçınılmalı, gerekiyorsa cümle bölünerek yazılmalıdır.
    * İlgili derse yönelik yazılan öğrenme çıktılarının programın tüm sonuçlarıyla ilgili olmasına dikkat edilmelidir.
    * Her öğrenme çıktısı dersin içeriğini belirten ifadeler ve eylemin amacını bildiren fiillerle oluşturulmalıdır.

  9. Bir mesleğin beceri profilleri çıkarılarak yetkinlik alanlarının ve bu alanlara yönelik ihtiyaçların belirlendiği ihtiyaç belirleme tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Delphi tekniği
    • B-) Gözlem
    • Cevap C-) Progel (Dacum) tekniği
    • D-) Meslek (İş) Analizi tekniği
    • E-) Testler

    Açıklama: Progel (Dacum) tekniği
    Progel tekniği bir iş sürecinin adımlarını ve işlemlerini, bu işte deneyimli ve uzman kişilerin birlikte çalışarak belirlemesine dayanmaktadır. Progel tekniğinde mesleğin beceri profilleri çıkarılarak yetkinlik alanları ve bu alanlara yönelik ihtiyaçlar belirlenir. Bu teknik eğitim, iş tanımları, beceri testi geliştirme, rehberlik gibi alanlarda kullanılmaktadır.

  10. Bir projede ya da bir ticari girişimde içinde bulunduğu kurumun, sürecin veya durumun güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek, dış çevreden kaynaklanan fırsat ve tehditleri saptamak için kullanılan yöntemin adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
    • A-) İhtiyaç analizi
    • B-) Farklar yaklaşımı
    • C-) Analitik yaklaşım
    • Cevap D-) SWOT analizi
    • E-) Meslek analizi

    Açıklama: SWOT Analizi
    SWOT (GZFT) Analizi, bir projede ya da bir ticari girişimde içinde bulunduğu kurumun, sürecin veya durumun güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek, dış çevreden kaynaklanan fırsat ve tehditleri saptamak için kullanılan yöntemin adıdır. Bu analizin adı Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats yani Güçlü yönler, Zayıf yönler, Fırsatlar, Tehditler kelimelerinin baş harflerinden gelmektedir.

  11. Bloom Taksonomisi dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi farklı bir düzeye ait bilişsel becerilere örnek gösterilebilir?
    • A-) Analiz
    • B-) Değerlendirme
    • Cevap C-) Anlama
    • D-) Yaratma
    • E-) Sentez

    Açıklama: Analiz, yaratma, değerlendirme ya da sentez üst düzey becerilerdir. Yani eleştirel düşünme, problem çözme, yeni bilgi üretme gibi işlevler söz konusudur. Anlama ise alt düzey becerilerden biridir ve diğerlerinden farklı bir düzeyi temsil eder.

  12. Bloom Taksonomisinin ilk hâli ile yenilenmiş hâlini karşılaştıran bir araştırmacı yenilenmiş taksonomide aşağıdaki terimlerden hangisi ile ilk kez karşılaşacaktır?
    • A-) Analiz
    • B-) Uygulama
    • C-) Değerlendirme
    • D-) Sentez
    • Cevap E-) Yaratma

    Açıklama: İlk geliştirildiği haliyle Bloom Taksonomisi bilgi, kavrama, uygulama, analiz, sentez, değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Yeni sınıflandırmadaki aşamalar; hatırlama, anlama, uygulama, analiz etme, değerlendirme ve yaratma olarak sıralanmıştır. Yeni ifade yaratma ifadesidir.

  13. Gıda israfının kıt olan kaynakların etkili kullanımına yönelik etkisini öngörerek gıda israfına yönelik bir eğitim ihtiyacının belirlenmesi aşağıdaki ihtiyaç belirleme yaklaşımlarından hangisi ile açıklanır?
    • A-) Farklar yaklaşımı
    • Cevap B-) Analitik yaklaşım
    • C-) Demokratik yaklaşım
    • D-) Betimsel yaklaşım
    • E-) Normatif yaklaşım

    Açıklama: Analitik yaklaşım
    Analitik yaklaşımda yerel veya küresel çapta koşullarla meydana gelen değişimlerin ve yeni yönelimlerin analiz edilerek incelenmesi sonucu ihtiyaçlar belirlenmektedir. Bu yaklaşım; sayısal verileri, istatistiksel analizleri ve bilimsel yöntemleri kullanarak ihtiyaçları belirlemeye odaklanır. Mevcut durumlar göz önüne alınarak geleceğe yönelik öngörüler geliştirilir ve bu öngörüler doğrultusunda eleştirel bir bakışla çözüm önerileri oluşturulur ve bu çözümler için ihtiyaçlar belirlenir.

  14. Uzman grubun akılcı bir yaklaşımla görüşleri alınarak her görüşmede ortak bir fikre ulaşılmaya çalışıldığı, tartışma ortamından çok görüşme ya da anket ile yapılan fikir alma turlarının üç ya da daha fazla biçimde sürdürüldüğü ihtiyaç belirleme tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Delphi tekniği
    • B-) Progel (Dacum) tekniği
    • C-) İş analizi tekniği
    • D-) Gözlem
    • E-) Kaynak tarama

    Açıklama: Delphi tekniği
    Delphi tekniğinde uzman grubun akılcı bir yaklaşımla görüşleri alınarak her görüşmede ortak bir fikre ulaşmaya çalışılır. Görüşme ya da anket ile yapılan fikir alma turları, bir fikir birliği elde edilene kadar sürebilmektedir. Uzmanların görüşleri alınırken bir tartışma ortamı oluşturulmaz, görüşme formu ya da anket aracılığıyla alınan veriler sonucunda bir tahmine ulaşılır.

  15. Yenilenmiş Bloom Taksonomisi dikkate alındığında bilgi boyutunda bilginin farklı türleri olduğu görülecektir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklı bir başlık altında değerlendirilebilir?
    • Cevap A-) Terminoloji bilgisi
    • B-) Sınıflamalar
    • C-) Kategoriler
    • D-) İlkeler
    • E-) Genellemeler

    Açıklama: Yenilenmiş Bloom taksonomisinde kazanımlar isim ve eylem hâlleri ayrılarak iki boyutta ele alınmıştır. Bunlar;
    • Bilgi Boyutu ve
    • Bilişsel Süreç boyutudur.
    Bilgi boyutunda bilginin farklı türleri bulunmaktadır. Bunlar;
    Olgusal bilgi; terminoloji bilgisi, özel hususlar ve detay bilgisini içerir.
    Kavramsal bilgi; daha karmaşık ve organize edilmiş bilgi formlarını kapsar. Sınıflamalar, kategoriler,
    ilkeler, genellemeler, kuram, model ve yapıları içerir.
    İşlemsel bilgi; bir şeyin nasıl yapılacağının bilgisidir. Beceri ve algoritmalarla birlikte yöntem ve
    teknikleri kapsar. Ayrıca özel bilgi alanlarındaki ve disiplinlerdeki ölçütleri içerir.
    Biliş ötesi/üstbilişsel bilgi; bireyin stratejik, bilişsel görevlere yönelik ve bağlamsal bilgisini kapsar.
    Ayrıca koşullu bilgilerle birlikte bireyin kendi hakkındaki bilgisini de içerir.
    Görüleceği üzere terminoloji bilgisi olgusal bilgiye örnektir. Diğer seçeneklerde kavramsal bilgi örnekleri yer almıştır.

  16. Öğrenenin tespit ettiği eksik konulara yönelik ihtiyaçlarını eyleme dönüştürmesi ve gereksinim duyulan olanakların sağlanması biçiminde ele alınan ihtiyaç aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanır?
    • A-) Normatif ihtiyaçlar
    • B-) Karşılaştırmalı ihtiyaçlar
    • C-) Hissedilen ihtiyaçlar
    • Cevap D-) İfade edilen ihtiyaçlar
    • E-) Acil ihtiyaçlar

    Açıklama: İfade edilen ihtiyaçlar
    İfade edilen ihtiyaçlar, öğrenenin tespit ettiği eksik konulara yönelik ihtiyaçlarını eyleme dönüştürmesi olarak açıklanabilir. Burada hissedilen ihtiyaçtan farklı olarak bir eyleme dönüşüm vardır. Burada ifade edilmesi gereken kritik nokta; gereksinim duyulan olanakların sağlanması ve işlemlerin yerine getirilmesi ihtiyaçtır.

  17. Öğrenme hedeflerinin paydaşlara sağladığı yararlar dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklı bir başlıkta ele alınacaktır?
    • A-) Öğrencilerin ders ve program hakkında daha iyi bilgi sahibi olmalarına yardımcı olmak
    • B-) Eğitmenlerin içeriği planlama ve zamanlamalarını ayarlamalarına katkıda bulunmak
    • Cevap C-) Sınav sorularının zorluk düzeyini belirleyerek ayırt edicilik bağlamında iyileştirmeler yapmak
    • D-) Yöneticilerin öğrenci başarısını ölçmek için standart belirlemelerine olanak tanımak
    • E-) Programın genel eğitim amaçları ile uyumluluğu hakkında değerlendirmeler gerçekleştirmek

    Açıklama: Tüm seçeneklerde öğrenme hedeflerinin paydaşlara sağladığı işlevler bağlamında metinde geçen ifadeler yer almaktadır. Sınav sorularının zorluk düzeyini belirleyerek ayırt edicilik bağlamında iyileştirmeler yapmak ölçme ve değerlendirmeye ilişkin daha spesifik ve farklı bir başlık altında değerlendirilmelidir.

  18. Öğrenme hedeflerinin taşıması gereken özellikler dikkate alındığında aşağıdaki kavramlardan hangisi farklı bir başlıkta değerlendirilecektir?
    • A-) Açıklık ve netlik
    • Cevap B-) Yenilikçilik
    • C-) Ölçülebilirlik
    • D-) Ulaşılabilirlik
    • E-) Zamana Bağlılık

    Açıklama: Öğrenme çıktıları belirlenirken aşağıdaki özellikleri taşıması beklenir.
    Açıklık ve netlik
    Ölçülebilirlik
    Ulaşılabilirlik
    Uygunluk
    Zamana Bağlılık
    Bağlam
    Yenilikçilik bu özellikler arasında yer almamaktadır.

  19. İhtiyaç analizinin aşamaları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklı bir başlık altında ele alınabilir?
    • Cevap A-) Kaynak tarama
    • B-) Planlama
    • C-) Veri toplama
    • D-) Verileri analiz etme
    • E-) Rapor oluşturma

    Açıklama: İhtiyaç analizi için hangi tekniğin kullanılacağı belirlendikten sonra ihtiyaç analizinin uygulamasına geçilir. İhtiyaç analizi dört aşamada gerçekleştirilir. Bu aşamalar;
    • Planlama
    • Veri toplama
    • Verileri analiz etme ve
    • rapor oluşturmadır.
    Seçeneklerde yer alan kaynak tarama ise Delphi, Progel ya da iş analizi gibi bir ihtiyaç belirleme tekniğidir.

  20. İzlenen yaklaşım dikkate alındığında aşağıdaki eylemlerden hangisi farklı bir başlıkta incelenebilir?
    • A-) İklim değişikliği verilerini analiz ederek tarım eğitiminde işe koşulacak yeni teknolojilere yönelik ihtiyaçları belirlemek
    • B-) Program ve birim bazında istatistiksel ve boylamsal verilerden yararlanarak gelecek beş yılın öğrenci başarısına ilişkin öngörülerde bulunmak
    • C-) Ulusal ve bölgesel nüfus projeksiyonlarına ilişkin var olan datalarla simülasyonlar yaparak okul kapasite planlaması gerçekleştirmek
    • Cevap D-) Ders sırasında erişilemeyen bazı materyallerin öğrenci memnuniyetine yansımalarını irdeleyerek yeni bir yol haritası belirlemek
    • E-) Benzer kademelerde gerçekleştirilmiş kapsamlı araştırma sonuçlarına dayalı olarak eğitim materyallerini yenilemeye ilişkin adımlar atmak

    Açıklama: Çoğu seçenekte analitik yaklaşım işe koşulmaktadır. Söz konusu yaklaşımda yerel veya küresel çapta koşul­larla meydana gelen değişimlerin ve yeni yönelim­lerin analiz edilerek incelenmesi sonucu ihtiyaçlar belirlenmektedir. Bu yaklaşım; sayısal verileri, ista­tistiksel analizleri ve bilimsel yöntemleri kullanarak ihtiyaçları belirlemeye odaklanır. Mevcut durumlar göz önüne alınarak geleceğe yönelik öngörüler ge­liştirilir ve bu öngörüler doğrultusunda eleştirel bir bakışla çözüm önerileri oluşturulur ve bu çözümler için ihtiyaçlar belirlenir.
    Ders sırasında erişilemeyen bazı materyallerin memnuniyete yansımalarını irdeleyerek yeni bir yol haritası belirlemek ise betimsel yaklaşım başlığında değerlendirilebilir.

Ünite 5

  1. “……… kavramı, çizgi tekniklerinin kullanılmasıyla ortaya çıkan, görünenin abartılabileceği veya tamamen hayali bir çizgide tasvir edilebileceği anlamına gelen sanattır.”
    Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yer hangisiyle doldurulmalıdır?
    • A-) Çizim
    • Cevap B-) İllüstrasyon
    • C-) İnfografik
    • D-) İkon
    • E-) Emoji

    Açıklama: İllüstrasyon kavramı, çizgi tekniklerinin kullanılmasıyla ortaya çıkan, görünenin abartılabileceği veya tamamen hayali bir çizgide tasvir edilebileceği anlamına gelen sanattır.

  2. Aşağıdaki uygulamalardan hangisi farklı bir başlıkta değerlendirilebilir?
    • A-) Adobe Photoshop
    • B-) Adobe Illustrator
    • C-) Canva
    • Cevap D-) Camtasia Studio
    • E-) Photoscape

    Açıklama: Adobe Photoshop, Adobe Illustrator, Canva, Prezi ve Photoscape görsel oluşturma uygulamaları arasında gösterilmiştir. Bu uygulamalar dışında görsel oluşturmak için çeşitli araçlar da kullanılabilir. Bunlar; Gimp, Piktochart, Easelly, Fotor, Inscape ve Venngage şeklinde sıralanabilir. Camtasia Studio uygulaması ise hem ekran kaydı videolar hazırlamak için hem de videoları dü­zenlemek için kullanılan bir araç olup video oluşturma ve düzenleme başlığı altında incelenmiştir.

  3. Dijital görsel içerik geliştirme sürecinin adımları incelendiğinde aşağıdakilerden hangisi farklı bir başlık altında değerlendirilecektir?
    • A-) Görsel öğelerin ayrıntılı bir biçimde planlanması
    • B-) Üretim sürecinde olası maliyetlerin azaltılması
    • C-) Yazarlar ve tasarımcılar arasında ortak bir dilin oluşturulması
    • Cevap D-) Görsel içeriklerin dijital ortamlarda çalışabilirliğinin test edilmesi
    • E-) Soyut fikirlerin somutlaşmasına yardımcı olunması

    Açıklama: Tüm seçeneklerde “Görsel Senaryo Taslağı” aşamasının amaçları yer almaktadır. “Görsel içeriklerin dijital ortamlarda çalışabilirliğinin test edilmesi” seçeneği ise kitabınızda Düzenleme ve İyileştirme ya da Yayınlama aşamalarına daha yakın bir konu olarak anlatılmaktadır. Görsel senaryo taslağı ile ilgisi yoktur.

  4. Aşağıdaki görüntü türlerinden hangisi piksel tabanlıdır?
    • A-) Logolor
    • B-) Çizimler
    • C-) İllüstrasyonlar
    • D-) Grafikler
    • Cevap E-) Fotoğraflar

    Açıklama: Görüntüler vektör ve piksel tabanlı olabilir. Vektörel görüntüler çözünürlükten ödün vermeden ölçeklenebilir. Yani büyütüldüğünde kalite kaybı yaşamaz. Ayrıca kolay bir şekilde düzenlenebilirler. Logolar, illüstrasyonlar, ikonlar, tablolar, grafikler, kavram haritaları ve çizimler vektör tabanlı görüntülere örnektir. Piksel tabanlı görüntüler ise gerçekçi ayrıntıları ve detayları göstermek amacıyla kullanılabilir. Ancak vektör tabanlı görüntüler gibi ölçeklenebilirlik açısından oldukça zayıftır. Çözünürlüğü düşük olan piksel tabanlı görüntüler büyütüldüğünde kalite kaybına uğramaktadır. Fotoğraflar ise piksel tabanlı görüntüye örnektir.
    Fotoğraflar piksel tabanlıdır.

  5. Aşağıdaki görüntü örneklerinden hangisi çözünürlükten ödün vermeden ölçeklenebilme bağlamında diğerlerinden farklı bir başlık altında ele alınabilir?
    • Cevap A-) Fotoğraf
    • B-) Logo
    • C-) İllüstrasyon
    • D-) Tablo
    • E-) Grafik

    Açıklama: Görüntüler vektör ve piksel tabanlı olabilir. Vektörel görüntüler çözünürlükten ödün vermeden ölçeklenebilir. Yani büyütüldüğünde kalite kaybı yaşamaz. Ayrıca kolay bir şekilde düzenlenebilirler. Logolar, illüstrasyonlar, ikonlar, tablolar, grafikler, kavram haritaları ve çizimler vektör tabanlı görüntülere örnektir. Piksel tabanlı görüntüler ise gerçekçi ayrıntıları ve ayrıntıları göstermek amacıyla kullanılabilir. Ancak vektör tabanlı görüntüler gibi ölçeklenebilirlik açısından oldukça zayıftır. Çözünürlüğü düşük olan piksel tabanlı görüntüler büyütüldüğünde kalite kaybına uğramaktadır. Seçeneklerde de yer alan fotoğraflar piksel tabanlı görüntüye örnektir.

  6. Aşağıdaki kavramlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde hangisi farklı bir başlık altında kalacaktır?
    • A-) Zıtlık
    • B-) Denge
    • C-) Vurgu
    • D-) Hiyerarşi
    • Cevap E-) Yakınlık

    Açıklama: Seçeneklerde temel tasarım ilkeleri yer almaktadır. Yakınlık ise Gestalt ilkeleri arasındadır. Temel tasarım ilkeleri zıtlık, denge, vurgu, hiyerarşi, bütünlük ve beyaz alan başlıkları altında tartışılmıştır.

  7. Aşağıdaki kavramlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde hangisi farklı bir başlık altında kalacaktır?
    • A-) Yakınlık
    • B-) Benzerlik
    • C-) Tamamlama
    • D-) Devamlılık
    • Cevap E-) Denge

    Açıklama: Denge seçeneği hariç tüm seçeneklerde Gestalt ilkeleri yer almıştır. Gestalt ilkeleri aşağıda sıralanmıştır:
    Yakınlık ilkesi
    Benzerlik ilkesi
    Tamamlama ilkesi
    Devamlılık ilkesi
    Simetri ilkesi
    Şekil-zemin ilkesi

  8. Aşağıdaki kavramlar en özelden en genele doğru sıralandığında, diğer tüm seçenekleri kapsayan kavram hangisi olacaktır?
    • A-) Çizim
    • B-) İkon
    • C-) Grafik
    • D-) Fotoğraf
    • Cevap E-) Görüntü

    Açıklama: Çizimler, afiş, infografik, dergi, kitap ve öğretim kaynakları gibi hem basılı hem dijital ortamlarda olabileceği gibi sadece dijital ortamlarda bulunan animasyonlar, video oyun­ları ve filmler ortamlara da entegre edilmek üzere tasarlanmış bir metnin, kavramın veya sürecin tasarımı, yorumlanması veya görsel açıklaması olarak ifade edilir (Lule, 2022; Kılınçarslan, 2020). İkonlar, bir şeyi temsil eden veya ona benzeyerek ya da taklit eden basit çizimlerdir (Ursyn, 2019). Grafik, bilgi veya verinin görsel temsilidir. Fotoğraf, analog veya dijital kamerayla ışığın yakalanmasıyla üretilen resim ve bir sanat türüdür. Görüntü ise bir kamera, sanatçı veya tasa­rımcı tarafından üretilen görsel bilgidir. Görüntüler vektör ve piksel tabanlı olabilir. Logolar, illüstrasyonlar, ikonlar, tablolar, grafikler, kavram haritaları ve çizimler vektör tabanlı görüntülere örnektir. Fotoğraflar ise piksel tabanlı görüntüye örnektir. Yani diğer seçeneklerde yer alan ifadeler görüntü örnekleridir.

  9. Aşağıdakilerden hangisi artırılmış gerçeklik (AR) ile sanal gerçeklik (VR) arasındaki temel farklardan biridir?
    • A-) Her iki teknoloji de daha çok bilimsel araştırma amacıyla kullanılmaktadır.
    • B-) Artırılmış gerçeklik fiziksel çevreyi tamamen simüle ederken, sanal gerçeklik gerçek ortama dijital nesneler yerleştirir.
    • Cevap C-) Sanal gerçeklik kullanıcıyı tamamen dijital bir ortama taşırken, artırılmış gerçeklik dijital nesneleri gerçek dünyaya entegre eder.
    • D-) Artırılmış gerçeklik yalnızca mobil cihazlarla çalışırken, sanal gerçeklik yalnızca masaüstü bilgisayarlarda kullanılır.
    • E-) Sanal gerçeklik daha çok görsel deneyim sunarken, artırılmış gerçeklik tüm duyulara hitap edebilir.

    Açıklama: Metne göre artırılmış gerçeklik, dijital nesneleri mevcut fiziksel ortama entegre ederken; sanal gerçeklik, fiziksel çevreyi tamamen bilgisayar tarafından oluşturulan bir dijital ortamla değiştirir. Bu fark, kitabınızda sayfa 151’de “Dikkat” başlığı altında da verilmiştir. Diğer seçenekler ya yanlış genellemeler yapmakta ya da metinde hiç geçmeyen bazı bilgiler içermektedir.

  10. Aşağıdakilerden hangisi, artırılmış gerçekliğin çevrim içi öğrenme ortamlarında sağladığı avantajlardan biridir?
    • A-) Gerçek ortamlardaki fiziksel riskleri ortadan kaldırarak tamamen simülasyon tabanlı deneyimler sunması
    • B-) Kullanıcıyı tamamen dijital bir ortama taşıyarak gerçek dünyadan izole bir öğrenme süreci sağlaması
    • C-) Öğrenme sürecinde bireylerin somut kavramları soyut olarak tartışabilmelerine olanak tanıması
    • Cevap D-) Dijital nesneleri fiziksel dünyaya entegre ederek etkileşimli ve yer bağımsız öğrenme olanağı sunması
    • E-) Duyuları yanıltacak düzeyde gerçekçilik sağlayan tam sanal ortamlar oluşturarak öğrenen motivasyonunu artırması

    Açıklama: Artırılmış gerçeklik, “öğrenenlere bulundukları yerden bağımsız olarak içerik paylaşma”, “gerçek dünya ortamına entegre edilen dijital nesnelerle etkileşim”, “yüksek kaliteli ve etkileşimli öğrenme deneyimi” gibi avantajlar sağlar. D seçeneği bu özellikleri doğru şekilde özetlemektedir. Diğer seçeneklerde daha çok sanal gerçekliğin özellikleri yer almakta ya da hatalı genellemelere yer verilmektedir.

  11. Aşağıdakilerden hangisi, dijital görsel içerik geliştirme sürecinde “Etkileşimli Öğeler Ekleme” adımının sağladığı katkılardan biridir?
    • A-) Üretim maliyetlerinin azaltılması ve zaman tasarrufu sağlanması
    • B-) İçeriğin tüm dijital ortamlarda çalışabilirliğinin test edilmesi
    • Cevap C-) Öğrenenlerin aktif katılımını ve problem çözme becerilerini geliştirmesi
    • D-) Görsel ve işitsel anlatımın tutarlılığının kontrol edilmesi
    • E-) İçerik için en uygun yazı tipi, renk ve aralıkların seçilmesi

    Açıklama: Doğru seçenek, doğrudan metinden alıntılanan şu ifadelere dayanmaktadır: “Etkileşimli ögeler, öğrenenlerin ilgisini çeker ve onların içeriğe odaklanmalarını ve keşfetmelerine olanak tanır. Ayrıca, öğrenen katılımını artırır ve problem çözme becerilerini geliştirmelerine yardımcı olur.”. Üretim maliyetlerinin azaltılması görsel senaryo taslağına aittir. Tüm dijital ortamlarda çalışabilirliğinin test edilmesi ve anlatım tutarlılığının kontrol edilmesi düzenleme ve iyileştirme adımları ile ilişkilidir. Doğru yazı tiplerinin, renk ve aralıklarının seçimi ise tasarım adımına aittir.

  12. Bilgi ve verinin görsel temsili olan görsel içerik türü hangisidir?
    • A-) Görüntü
    • Cevap B-) Grafik
    • C-) Çizim
    • D-) Sunum
    • E-) Video

    Açıklama: Grafik: Bilgi veya verinin görsel temsilidir.

  13. Bir tasarımın belirli bölümlerinin diğer ögelerle karşılaştırıldığında öne çıkmasını sağlayan görsel tasarım ilkesi hangisidir?
    • A-) Beyaz alan
    • B-) Denge
    • C-) Zıtlık
    • Cevap D-) Vurgu
    • E-) Hiyerarşi

    Açıklama: Vurgu, bir tasarımın belirli bölümlerinin diğer ögelerle karşılaştırıldığında öne çıkmasını sağlar.

  14. Derslerinde animasyonlar hazırlamak isteyen Gözde öğretmen aşağıdaki uygulamalardan hangisini kullanmalıdır?
    • A-) Prezi
    • B-) Photoscape
    • C-) Canva
    • D-) Adobe Presenter
    • Cevap E-) Powtoon

    Açıklama: Powtoon: Bulut tabanlı animasyon oluşturma ortamıdır ve teknik beceri gerektirmeyen, kullanıcılara ilgi çekici ve görsel olarak çekici animasyonlu videolar, açıklayıcı videolar, sunumlar ve diğer görsel içerikler oluşturma konusunda destek sağlamak üzere geliştirilmiştir.

  15. Fotoğraflar, çizimler, grafikler, tablolar, kavram haritaları, infografikler ve şemalar gibi türleri içeren görsel içerik türü hangisidir?
    • Cevap A-) Görüntü
    • B-) Video
    • C-) Sunu
    • D-) Etkileşimli içerik
    • E-) Arttırılmış gerçeklik

    Açıklama: Görüntü, çeşitli alanlarda farklı anlamlar taşıyan bir kavramdır. Bir nesnenin, kişinin ya da olayın temsil edilmesine karşılık gelir. Görüntüler; fotoğraflar, çizimler, grafikler, tablolar, kavram haritaları, infografikler ve şemalar gibi türleri içermektedir.

  16. Genellikle başa takılan bir cihaz (gözlük, kulaklık vb.) aracılığıyla deneyimlenen, bilgisayar tarafından oluşturulan sürükleyici ortamlar veya simülasyonlar yaratan bir teknoloji olarak tanımlanan kavram hangisidir?
    • A-) Arttırılmış gerçeklik
    • Cevap B-) Sanal gerçeklik
    • C-) Animasyon
    • D-) İllüstrasyon
    • E-) Video

    Açıklama: Sanal Gerçeklik; genellikle başa takılan bir cihaz (gözlük, kulaklık vb.) aracılığıyla deneyimlenen, bilgisayar tarafından oluşturulan sürükleyici ortamlar veya simülasyonlar yaratan bir teknolojidir.

  17. Görsel oluşturmada vektör tabanlı çalışmalar için kullanılabilecek araç hangisidir?
    • A-) Adobe Photoshop
    • Cevap B-) Adobe Illustrator
    • C-) Canva
    • D-) Prezi
    • E-) Photoscape

    Açıklama: Adobe Illustrator: Vektör tabanlı çalışmalar için en güçlü araçlardan biridir. Logo, ikon, infografik ve çizimler gibi birçok tasarım bu uygulama aracılığıyla yapılabilmektedir. Vektör tabanlı tasarımlar sonsuza dek ölçeklenebilir özelliğe sahiptir bu nedenle yeniden boyutlandırıabilir ve farklı ortamlarda kullanılabilen logo, ikon ve grafiklerin tasarlanmasına olanak tanır. Ayrıca vektör tabanlı görsel içerikler canlı ve net görüntüye sahiptirler.

  18. Renk, boyut, doku veya aralıktaki farklılıkların kullanılarak dikkatin öncelikli unsurlara yönlendirilmesi biçiminde tanımlayabileceğimiz temel tasarım ilkesi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
    • Cevap A-) Zıtlık
    • B-) Denge
    • C-) Vurgu
    • D-) Hiyerarşi
    • E-) Bütünlük

    Açıklama: Zıtlık; renk, boyut, doku veya aralıktaki farklılıkları kullanarak dikkatin öncelikli unsurlara yönlendirilmesini ifade eder.
    Denge, tüm tasarım ögelerinin tasarım boyunca eşit şekilde dağıtılmasıyla ortaya çıkar (Resnick, 2003).
    Vurgu, bir tasarımın belirli bölümlerinin diğer ögelerle karşılaştırıldığında öne çıkmasını ifade eder.
    Tasarımda hiyerarşi, öğelerin önem düzeylerine göre düzenlenmesini ifade eder.
    Bütünlük, tasarım ögelerinin ve ilkelerinin birliğini ifade eder; yani, bu öğelerin doğru zamanda ve doğru ölçülerde nasıl kullanılması gerektiğini açıklar.
    Beyaz alan, herhangi bir tasarım içermeyen, fiziksel olarak boş alanları ifade eder. Bu alanlar, tasarımcılar tarafından sıklıkla göz ardı edilebilen ancak birçok önemli amaca hizmet eden ögelerdir.

  19. Önemli işlevlere sahip düğmelerin farklı renklerde veya boyutlarda sunulması Gestalt ilkelerinden hangisi için örnek gösterilebilir?
    • A-) Yakınlık
    • Cevap B-) Benzerlik
    • C-) Tamamlama
    • D-) Devamlılık
    • E-) Simetri

    Açıklama: Benzer nesnelerin birlikte gruplanması durumunu ifade eder. Renk, şekil, boyut veya doku gibi benzer özelliklere sahip öğelerin aynı gruba ait olarak algılandığını belirtmektedir. Benzerlik, bir tasarımda yan yana olmayabilecek ögeleri birbirine bağlamak için kullanılabilir. Önemli işlevlere sahip düğmelerin farklı renklerde veya boyutlarda sunulması benzerlik ilkesine bir örnektir. Bir arayüzdeki tüm tıklanabilir düğmeler için aynı rengin kullanılması, öğrenenlerin bunları benzer işlevlere sahip düğmeler olarak tanımasına yardımcı olur.
    Önemli işlevlere sahip düğmelerin farklı renklerde veya boyutlarda sunulması benzerlik ilkesine örnek gösterilebilir.

  20. İnsan zihninin nesneleri arka planlarına göre nasıl algıladığına odaklanan Gestalt ilkesi hangisidir?
    • A-) Benzerlik
    • B-) Yakınlık
    • C-) Devamlılık
    • Cevap D-) Şekil - Zemin
    • E-) Simetri

    Açıklama: Şekil-zemin ilkesi ile renk, boyut ve bulanıklık gibi teknikler kullanılarak önemli içeriğin öne çıkması sağlanabilir. Bu yöntemler, öncelikli içeriğe vurgu yaparak dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. İnsan beyni, ön planı arka plan öğelerinden ayırmaya odaklanır. Şekil-zemin ilkesi, insan zihninin nesneleri (şekilleri) arka planlarına (zemine) göre nasıl algıladığına odaklanır. Tasarımcılar, kontrast ve görsel hiyerarşi kullanarak önemli ögeler (şekiller) ile arka plan arasında ayrım yapabilir.

Ünite 6

  1. Aşağıdakilerden hangisi asenkron derslerin avantajlarındandır?
    • A-) Yüksek etkileşim
    • B-) Anında etkileşim
    • Cevap C-) Zaman esnekliği
    • D-) Hızlı Geri bildirim
    • E-) Düzenli ders programı

    Açıklama:

  2. Aşağıdakilerden hangisi senkron derslerin avantajlarındandır?
    • A-) Zaman esnekliği
    • Cevap B-) Anında geri bildirim
    • C-) Özgür hareket edebilme
    • D-) Öz yönetim becerisi geliştirme
    • E-) Düzensiz ders programı olanağı

    Açıklama:

  3. Beş adımlı ders tasarımı planlamasında dersin öğretim materyallerini hazırlamak hangi aşamadır?
    • A-) 1
    • B-) 2
    • C-) 3
    • Cevap D-) 4
    • E-) 5

    Açıklama:

  4. Beş adımlı ders tasarımı planlamasında dersin öğretim yapısını belirlemek hangi aşamadır?
    • A-) 1
    • B-) 2
    • Cevap C-) 3
    • D-) 4
    • E-) 5

    Açıklama:

  5. I. Hız ve Esneklik
    II. Özgür ilerleme
    III. Kişiselleştirilmiş Değerlendirme
    IV. Uzaktan Eğitim
    Yukarıdakilerden hangileri Kendi hızında öğrenme özellikleri arasındadır?
    • A-) I ve II
    • B-) I, II ve IV
    • C-) II, III ve IV
    • D-) I, III ve IV
    • Cevap E-) Hepsi

    Açıklama:

  6. I. Yönlendirme ve Kontrol
    II. Sınırlı Öğrenme Hızı
    III. Düzenli Değerlendirme
    Yukarıdakilerden hangisi yada hangileri Rehber gözetimli öğrenme özellikleri arasındadır?
    • A-) Yalnız I
    • B-) Yalnız II
    • C-) I ve II
    • D-) I ve III
    • Cevap E-) Hepsi

    Açıklama:

  7. I. öğretene içerik geliştirme ve öğretim sürecini planlama olanağı sunar.
    II. Öğrenenlerin öğretenle ve birbirleriyle olan etkileşimini artırmak için tartışma, sohbet ve eş zamanlı oturumlar gibi olanaklar sağlar.
    III. Öğretenin ders içi etkileşim için öğrenenlere hızlı ve bireysel geri bildirim verebilmesini kolaylaştırır.
    IV. ÖYS’ler dijital öğrenme kaynakları olmaması nedeniyle eğitim materyallerindeki maliyeti artırır.
    Yukarıda ders tasarımı sırasında Öğrenme Yönetim Sistemleri için söylenenlerden hangileri doğrudur?
    • A-) I ve ıI
    • Cevap B-) I, II ve III
    • C-) I, II ve IV
    • D-) II, III ve IV
    • E-) Hepsi

    Açıklama: I. öğretene içerik geliştirme ve öğretim sürecini planlama olanağı sunar.
    II. Öğrenenlerin öğretenle ve birbirleriyle olan etkileşimini artırmak için tartışma, sohbet ve eş zamanlı oturumlar gibi olanaklar sağlar.
    III. Öğretenin ders içi etkileşim için öğrenenlere hızlı ve bireysel geri bildirim verebilmesini kolaylaştırır.
    IV. ÖYS’ler dijital öğrenme kaynakları olması nedeniyle eğitim materyallerindeki maliyeti azaltır.

  8. I. İnteraktif ve Etkileşimli Tasarım
    II. Uyarlanabilirlik ve Erişilebilirlik
    III. Topluluk ve İletişim
    IV. Teknoloji Kullanma Becerisi
    Yukarıdakilerden hangileri Uzaktan eğitim bağlamında öğrenen deneyimi tasarımında üzerinde durulan bazı önemli noktalardandır?
    • A-) I ve II
    • B-) II ve III
    • C-) I, II ve III
    • D-) I, II ve IV
    • Cevap E-) Hepsi

    Açıklama: Uzaktan eğitim bağlamında öğrenen deneyimi tasarımında üzerinde durulan bazı önemli noktalar
    I. İnteraktif ve Etkileşimli Tasarım
    II. Uyarlanabilirlik ve Erişilebilirlik
    III. Topluluk ve İletişim
    IV. Teknoloji Kullanma Becerisi
    V. Çeşitli Medya ve Kaynak Kullanımı
    VI. Geri bildirim ve Değerlendirme

  9. I• Ders hedeflerini öğrenenlerin ihtiyaçlarını ve hedeflerini göz önünde bulundurarak belirlemek.
    II• Öğrenenlerin aktif olarak katılmalarını ve öğrenmeye katkıda bulunmalarını sağlayacak şekilde ders etkinlikleri tasarlamak.
    III• Öğrenenlerin öğrenmelerini geliştirmek için geri bildirim toplamak ve kullanmak.
    IV• Öğrenmeyi geliştirmek için öğrenme sürecine teknolojiyi entegre etmek.
    Yukarıdakilerden hangileri Ders planlama sürecinde öğrenen deneyimi tasarımına odaklanmanın yolları arasında sayılmaktadır?
    • A-) I ve III
    • B-) I, II ve III
    • C-) I, II ve IV
    • D-) II, III ve IV
    • Cevap E-) Hepsi

    Açıklama: Ders planlamada sürecinde öğrenen deneyimi tasarımına odaklanmanın yolları aşağıdaki maddelerde sıralanmaktadır: • Ders hedeflerini öğrenenlerin ihtiyaçlarını ve hedeflerini göz önünde bulundurarak belirlemek. • Öğrenenlerin aktif olarak katılmalarını ve öğrenmeye katkıda bulunmalarını sağlayacak şekilde ders etkinlikleri tasarlamak. • Öğrenenlerin öğrenmelerini geliştirmek için geri bildirim toplamak ve kullanmak. • Öğrenmeyi geliştirmek için öğrenme sürecine teknolojiyi entegre etmek. • Öğrenmenin etkili bir şekilde değerlendirilmesi için çeşitli yöntemler kullanmak.

  10. öğrenme sürecinin planlanmasını ve yönetimini sağlayan, öğrenme deneyimini zenginleştiren yazılımlara verilen ismin kısaltması aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) ÖBS
    • Cevap B-) ÖYS
    • C-) ÖTS
    • D-) ÖMS
    • E-) ÖKS

    Açıklama: Öğrenme Yönetim Sistemi (ÖYS): öğrenme sürecinin planlanmasını ve yönetimini sağlayan, öğrenme deneyimini zenginleştiren yazılımlardır.

Ünite 7

  1. Aşağıda ölçme ve değerlendirme kavramlarına ilişkin verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
    • Cevap A-) Değerlendirme ölçmenin temelini oluşturur.
    • B-) Ölçme bir niteliğin sayı ve sembollerle ifade edilmesidir.
    • C-) Ölçmede ölçülen nesnenin sahip olduğu özellik ya da niteliğin miktarı belirlenir.
    • D-) Bir öğrenenin matematik sınavından 90 puan alması, ölçme işlemine örnek olarak gösterilebilir.
    • E-) Değerlendirme ise ölçme sonuçlarına dayanarak bir yargıya varma sürecidir.

    Açıklama: Ölçme ve değerlendirme kavramları, gündelik hayatımızda yaygın olarak kullandığımız ve bir biriyle yakından ilişkili kavramlardır. Ölçme, bir niteliğin miktarını veya derecesini belirleme sürecidir. Değerlendirme ise ölçme sonuçlarına dayanarak bir yargıya varma sürecidir. Sabah uyandığımız andan itibaren bir dizi ölçme ve değerlendirme faaliyetine başlarız. Uyandığımız saati, kahvaltımızı kaç dakikada yaptığımızı, yediğimiz yumurta sayısını, içtiğimiz çay miktarını, evden çıkana kadar attığımız adım sayısını, giydiğimiz kıyafetlerin rengini, gün içinde okuduğumuz e-posta sayısını, kullandığımız kelime sayısını, eve dönüş yolunda aracımızın hızını, gece yatarken kitapta okuduğumuz sayfa sayısını belirlemek ölçme örnekleridir. Ölçme, değerlendirmenin temelini oluşturur. Değerlendirme, ölçme sonuçlarına dayalı olarak yapılır. Bu nedenle, değerlendirme sürecinin ölçme ile başladığı söylenebilir. Ölçme, bir niteliğin sayı veya sembollerle ifade edilmesidir (Turgut ve Baykul, 2010). Ölçmede, ölçülen nesnenin sahip olduğu özellik ya da niteliğin miktarı belirlenir. Termometre kullanarak bir şehirdeki hava sıcaklığını26°C olarak belirlemek, cetvel kullanarak bir öğrenenin boy uzunluğunu 163 cm olarak belirlemek ve bir öğrenenin matematik sınavından 90 puanalması, ölçme işlemine örnek olarak gösterilebilir.

  2. Aşağıdakilerden hangisi “ölçme sonucu” değildir?
    • A-) Şu anda sıcaklık 25 derecedir.
    • B-) Ayşe 172 santimetre uzunluğundandır.
    • C-) Veli matematik sınavından 90 almıştır.
    • D-) Araba 90 kilometre hızla gitmektedir.
    • Cevap E-) Minel başarılı bir öğrencidir.

    Açıklama: Ölçme sonucu, bir niteliğin miktarını veya derecesini belirleme sürecinin ardından elde edilen değerdir. Ölçme sonuçları nicel veya nitel olarak ifade edilebilir. Ölçme sonuçları, bir şeyin miktarını, boyutunu, özelliklerini veya durumunu gösterir. Örneğimizde, 26°C sıcaklık, 163 cm uzunluk ve 90 puan ölçüm sonucu olarak ifade edilir. E seçeneği hariç diğer seçenekler ölçme sonucunu ifade eder. E seçeneğinde ise bir yargıda bulunma durumu söz konusudur.

  3. Aşağıdakilerden hangisi hatırlama basamağında kullanılabilecek bir öğrenme çıktısı cümlesidir?
    • A-) Eğitim alanındaki sorunlara sistematik bakış açısı ile çözüm önerileri geliştirebilir.
    • B-) Öğrendiği yöntemleri kullanarak bir animasyon hazırlayabilir.
    • C-) Derste öğrendiği şiir türlerinin özelliklerini kullanarak özgün bir şiir yazabilir
    • Cevap D-) İletişim türlerini listeleyebilir.
    • E-) Değerledirme yaklaşımlarını örneklerle açıklayabilir.

    Açıklama: Hatırlama Basamağı: Yenilenmiş Bloom taksonomisine göre, hatırlama bilişsel alanın en temel düzeyini ifade eder. Bu aşamada, öğrenenler önceden öğrendikleri bilgileri hatırlama becerisine sahiptirler. Hatırlama düzeyini ölçmek amacıyla kullanılan sorular genellikle kısa ve doğrudan yanıtlar içerir
    Hatırlama basamağında öğrenenin temel öğrenme düzeyini değerlendirmek amacıyla, öğrenene öğrendiği materyalin sunulduğu koşullara benzer bir ortamda, tanıma veya hatırlama görevi verilir. Bu görevler genellikle öğrenenin öğrendiği bilgileri basit bir şekilde geri çağırma yeteneğini ölçer ve daha derin anlama veya genişletilmiş düşünme becerilerini test etmekten ziyade, öğrenenin öğrenilenleri temel düzeyde hatırlama kapasitesine odaklanır. Örneğin, bir öğrenen 10 İngilizce kelimenin Türkçe karşılıklarını öğrendiyse, bir hatırlama sınavıyla, öğrenenden bir listedeki İngilizce kelimeleri ikinci listedeki Türkçe karşılıklarıyla eşleştirmeleri (yani tanıma) veya listede sunulan her İngilizce kelimenin yanına karşılık gelen Türkçe kelimeyi yazmaları (yani hatırlama) istenebilir (Anderson ve Krathwohl, 2001). Ayrıca “Türkiye’nin başkentineresidir?”, “Mustafa Kemal Atatürk, Samsun’a kaç yılında çıkmıştır?”, “İstiklal Marşı’nın yazarı kimdir?”gibi sorular da öğrenenin hatırlama düzeyini ölçmek amacıyla kullanılabilecek örnek sorulardır (Anderson
    ve Krathwohl, 2001).

  4. Aşağıdakilerden hangisi kısa cevaplı soruların özelliklerinden biridir?
    • A-) Öğrenenlerin doğru cevabı tahmin etme şansı %50 olduğu için bu durum doğru yanıtı bilip bilmediğini belirlemeyi zorlaştırabilir.
    • B-) İki grup olarak verilen ve birbiriyle ilgili olan bilgi parçalarının belirli bir ilişkiye veya ölçüte göre eşleştirilmesini gerektirir
    • C-) Bu sorular madde kökü ve seçeneklerden oluşur.
    • Cevap D-) Öğrenenin olası yanıtlar listesinden doğru yanıtı belirlemek yerine bir yanıt vermesini gerektirir, böylece şans başarısını azaltır.
    • E-) Bu sorular öğrenenlere en uygun alternatifi seçme yeteneği sağlar

    Açıklama: Kısa Cevaplı Sorular: Kısa cevaplı sorular, öğrenenlerin cevabını açık uçlu olarak ifade etmelerini gerektiren bir soru türüdür. Sorular, doğrudan bir soru, tamamlanmamış bir ifade veya soru şeklinde olabilir. Kısa cevaplı sorular, bilişsel alan basamaklarının alt düzeylerindeki yeterliklerini test etmek için kullanılabilir. Öğrenenin olası yanıtlar listesinden doğru yanıtı belirlemek yerine bir yanıt vermesini gerektirir, böylece şans başarısını azaltır.
    Kısa cevaplı sorular, eksik cümle türünde (boşluk doldurma) ya da kökü soru ifadesiyle biten sorular olarak iki türdür. Boşluk doldurma soruları, öğrenenlerin eksik kelimeleri veya sayıları tamamlamasını gerektiren bir soru türüdür. Boşluklar bir cümlenin içinde veya bir sorunun sonunda yer alabilir. Ayrıca, birden fazla boşluk bir metin paragrafına veya bir tabloya da dağıtılabilir.

  5. Aşağıdakilerden hangisi öğrenenler için geri bildirimin faydalarından biri değildir?
    • A-) Kendi öğrenme süreçlerini kontrol etme yeteneği kazandırarak öz-düzenleyici öğrenenler olmalarına yardımcı olur.
    • B-) Kendi performanslarını izleme ve düzenleme sürecine aktif katılımlarını sağlar.
    • C-) Performansları hakkındaki belirsizliği azaltabilir. Kavram yanılgılarını veya uygun olmayan stratejileri düzeltmeye yardımcı olabilir.
    • Cevap D-) Öğrenme engellerini daha açık ve net bir şekilde görmelerine yardımcı olur.
    • E-) Daha yüksek motivasyon seviyelerine ve daha etkili stratejiler geliştirmelerine olanak tanır.

    Açıklama: Öğrenenler için geri bildirim aşağıdaki faydaları sağlayabilir (Nicol ve McFarlane-Dick, 2006):
    • Kendi öğrenme süreçlerini kontrol etme yeteneği kazandırarak öz-düzenleyici öğrenenler olmalarına yardımcı olur.
    • Kendi performanslarını izleme ve düzenleme sürecine aktif katılımlarını sağlar.
    • Performansları hakkındaki belirsizliği azaltabilir. Kavram yanılgılarını veya uygun olmayan stratejileri düzeltmeye yardımcı olabilir.
    •Daha yüksek motivasyon seviyelerine ve daha etkili stratejiler geliştirmelerine olanak tanır.
    D seçeneği öğretmene sağlayacağı faydayı ifade etmektedir.

  6. Bir sporcunun kişisel en iyi zamanlarını takip etmesi ve zaman içindeki ilerlemesini değerlendirmesi hangi değerlendirme türüne örnek olarak verilebilir.
    • A-) Tanılayıcı değerlendirme
    • B-) Öz değerlendirme
    • C-) Biçimlendirici değerlendirme
    • D-) Özetleyici değerlendirme
    • Cevap E-) Gelişimsel değerlendirme

    Açıklama: Gelişimsel (Ipsative) Değerlendirme: Gelişimsel değerlendirme, bir öğrenenin performansını değerlendirirken sınıfın geri kalanına (norm referanslı değerlendirme) veya program hedeflerine dayalı beklenen standartlara (kriter referanslı değerlendirme) göre değil, kendi önceki performanslarına göre değerlendirmek olarak ifade edilebilir (Hughes, 2011; Martínez-Arboleda, 2021). Bu yaklaşım, bir öğrenenin kendi geçmiş performanslarına dayanarak ilerlemesini ve gelişimini değerlendirmeyi amaçlar. Bu değerlendirme türü, öğrenenin kendi önceki başarılarına karşı yarışmasına odaklanır ve diğer öğrenenlerle veya ideal bir performansla kıyaslamaya dayanmaz (Martínez-Arboleda, 2021). Gelişimsel değerlendirmede, bireyin kişisel en iyi seviyesine ulaşmaya odaklanılır. Örneğin; bir sporcunun kişisel en iyi zamanlarını takip etmesi ve zaman içindeki ilerlemesini değerlendirmesi gelişimsel değerlendirmeye örnek verilebilir.

  7. Bir tartı ile ağırlığınızı birer dakika arayla dört defa ölçtüğünüzü düşünelim. Birinci ölçümde 65 kg, ikinci ölçümde 63 kg, üçüncü ölçümde 66,5 kg, dördüncü ölçümde ise 64 kg gibi farklı sonuçlar elde ettiğinizi varsayalım. Bu tartının bir ölçme aracında bulunması gereken özeliklerden hangisinde bir sorunu vardır?
    • Cevap A-) Güvenirlik
    • B-) Geçerlik
    • C-) Kullanışlılık
    • D-) Doğruluk
    • E-) Kapsam geçerliği

    Açıklama: Güvenirlik, bir ölçme aracının tesadüfi hatalardan arınık olma derecesidir. Güvenirlik, ölçme aracının ölçmek istediği değişkeni ne derece duyarlı ölçtüğü ya da tekrarlanan uygulamalar boyunca tutarlı bir şekilde benzer sonuçları vermesi olarak ifade edilebilir.

  8. Genellikle öğrenenlerin bilgileri yorumlama, açıklama, özetleme veya karşılaştırma yeterliliklerini belirlemek amacıyla hazırlanan sorular bilişsel alanın hangi basamağındaki becerileri ölçmek için kullanılır?
    • A-) Hatırlama
    • Cevap B-) Anlama
    • C-) Uygulama
    • D-) Analiz
    • E-) Değerlendirme

    Açıklama: Anlama Basamağı: Anlama basamağı, bilişsel alan taksonomisinde ikinci basamaktır. Anlama basamağında, öğrenenlerin öğrenilen bilgileri anlama ve bağlam içinde değerlendirme yeteneğine sahip olmaları beklenir. Bu düzeydeki ölçme araçları genellikle öğrenenlerin bilgileri yorumlama, açıklama, özetleme veya karşılaştırma yeterliliklerini belirlemek amacıyla geliştirilir

  9. Verilen bir cümlede, cümlenin öğelerini (özne, nesne, yüklem) belirleyerek, cümlenin öğelerinden nesneyi verili seçeneklerden doğru işaretleyebilen bir öğrenci bilişsel alanın hangi düzeyindeki bir beceriyi kazanmıştır?
    • A-) Anlama
    • B-) Hatırlama
    • Cevap C-) Analiz etme
    • D-) Değerledirme
    • E-) Uygulama

    Açıklama: Analiz Etme Basamağı: Uygulama basamağını takip eden aşama, analiz etme basamağıdır. Analiz etme düzeyinde, öğrenenler bilgileri detaylı bir şekilde inceleme, bileşenleri ayırt etme ve bu bilgileri daha derinlemesine anlama yeteneğine sahiptirler. Bu düzeydeki ölçme araçları genellikle öğrenenlerin bilgileri ayrıştırma, analiz etme ve ilişkilendirme yeterliklerini belirlemeyi amaçlar. Burada öğrenci cümleyi öğelerine ayırarak bütünü parçalarına ayırma işlemini gerçekleştirmektedir.

  10. Öğrenenlerin karşılaştırılması, sıralanması veya derecelendirilmesi gereken durumlarda kullanılan değerlendirme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Mutlak değerlendirme
    • Cevap B-) Bağıl değerlendirme
    • C-) Biçimlendirici değerlendirme
    • D-) Özetleyici değerlendirme
    • E-) Doğrulayıcı değerlendirme

    Açıklama: Bağıl (Norm-Referenced) Değerlendirme: Bağıl değerlendirme, öğrenenlerin karşılaştırılması, sıralanması veya derecelendirilmesi gereken durumlarda kullanılır. Bu değerlendirme türünde öğrenenlerin performansı, birlikte sınava girdikleri diğer katılımcılara göre değerlendirilir. Yani, öğrenenin bir grup içindeki yerinin belirlenmesi amaçlanır. Bağıl değerlendirme, katılımcı sayısının çok olduğu ancak kontenjan sayısının az olduğu durumlarda kullanılır.Üniversiteye giriş sınavları ve memurların atanmasına yönelik sınavlar bağıl değerlendirmenin kullanımına örnek verilebilir. Üniversite giriş sınavında ilk 1000’e giren öğrenenlerin üniversitelere yerleştirilmesi ya da işe alım sürecinde gerçekleştirilen mülakatta en yüksek puanı alan 5 kişinin işe alınması bağıl değerlendirmeye örnek olarak gösterilebilir.

Ünite 8

  1. “________, öğrenenlerin olaylara aktif olarak katılarak ve bunları yansıtarak bilgi edindiklerini ileri sürer. ________, pekiştirme ve koşullandırma kavramlarına önem vererek davranıştaki gözle görülür değişikliklerin incelenmesine odaklanır. Öte yandan ________, hafıza ve problem çözme gibi öğrenmeyle ilgili bilişsel süreçleri araştırır.”
    Yukarıdaki paragraftaki boşluklara hangi seçenekteki kavramlar gelirse paragraf doğru ve anlamlı bir bilgi aktarır?
    • A-) Aktif öğrenme-Öğrenme stratejileri-Psikoloji
    • B-) Öğrenme stratejileri-Öğretim stratejileri-Problem tabanlı öğrenme
    • Cevap C-) Yapılandırmacılık-Davranışçılık-Bilişselcilik
    • D-) Aktif katılım-Yansıtıcı düşünme-Problem tabanlı öğrenme
    • E-) Davranışçılık-Bilişselcilik-Yapılandırmacılık

    Açıklama: Öğretim tasarımının etkili olabilmesi için öğrenme teorilerinde güçlü bir temele sahip olmak çok önemlidir. Yapılandırmacılık, davranışçılık vebilişselcilik olmak üzere üç ana öğrenme teorisi, öğrenme sürecine ilişkin farklı bakış açıları sunmakta ve her biri etkili öğretim uygulamalarının oluşturulmasına benzersiz bir katkı sağlamaktadır. Yapılandırmacılık, öğrenenlerin olaylara aktif olarak katılarak ve bunları yansıtarak bilgi edindiklerini ileri sürer. Davranışçılık, pekiştirme ve koşullandırma kavramlarına önem vererek davranıştaki gözle görülür değişikliklerin incelenmesine odaklanır. Öte yandan bilişselcilik, hafıza ve problem çözme gibi öğrenmeyle ilgili bilişsel süreçleri araştırır. Bu teorilerin anlaşılması, öğretim tasarımcılarının, öğrencilerin bilgiyi özümseme ve analiz etme biçimlerine göre özelleştirilmiş eğitim deneyimleri geliştirmelerini sağlar (Ertmer & Newby, 2013).

  2. Aşağıdakilerden hangisi Gagne’nin dokuz aşamalı öğretim modelindeki aşamalardan biri değildir?
    • A-) Öğrenenlerin dikkatini çekme
    • B-) Hedeften haberdar etme
    • C-) Ön koşul öğrenmeleri hatırlatma
    • D-) İçeriği sunma
    • Cevap E-) İçeriği çözümleme

    Açıklama: İçerik analizi ve organizasyonu sürecinde, öğrenme materyallerinin ve aktivitelerin, belirlenen öğrenme hedeflerine uygun şekilde seçilmesi ve organize edilmesi esastır. İçeriğin seçimi ve organizasyonu, öğrencilerin mevcut bilgi düzeylerine, öğrenme ihtiyaçlarına ve beklentilerine uygun olmalıdır. Bu süreçte, Robert Gagne’nin Öğrenme Hiyerarşisi modeli gibi teorik çerçevelerden yararlanmak önemlidir. Gagne’nin öğrenme hiyerarşisi, öğrenme süreçlerini farklı seviyelere ayırır ve her bir seviyenin önceki bilgi üzerine inşa edildiğini vurgular. Gagne, dokuz aşamalı öğretim modelini şu şekilde tanımlar: dikkat çekme, hedeften haberdar etme, ön koşul öğrenmeleri hatırlatma, uyarıcı materyal kullanma, öğrenmede rehber olma, performansa bakma, dönüt sağlama, değerlendirme, kalıcılığı ve transferi sağlama (Gagne, 1985). Her bir aşama, öğrencilerin yeni bilgileri daha etkili bir şekilde öğrenmeleri ve entegre etmeleri için tasarlanmıştır.

  3. Aşağıdakilerden hangisi Kirkpatric değerlendirme modelinin dört düzeyinden biri değildir?
    • A-) Tepki
    • B-) Öğrenme
    • C-) Davranış
    • D-) Sonuçlar
    • Cevap E-) Çıkarımlar

    Açıklama: Donald Kirkpatrick tarafından geliştirilen bu model, eğitim programlarının etkinliğini dört düzeyde değerlendirir: tepki, öğrenme, davranış ve sonuçlar (Kirkpatrick, 1959).
    •Tepki: Bu düzey, katılımcıların eğitim programına verdikleri tepkileri ölçer. Eğitimin keyifli ve faydalı olup olmadığının değerlendirilmesi bu aşamada gerçekleşir.
    •Öğrenme: Burada, eğitimin bilgi, beceri ve tutumları nasıl etkilediğini ölçmek amaçlanır. Genellikle sınavlar, testler ve gözlemler yoluyla değerlendirilir.
    •Davranış: Bu düzey, eğitimin katılımcıların iş yerindeki davranışlarına nasıl yansıdığını inceler. Uygulamalı değişikliklerin gözlemlenmesi esastır.
    •Sonuçlar: Eğitimin genel iş hedefleri ve sonuçları üzerindeki etkisi bu aşamada değerlendirilir. Örneğin satışlardaki artış oranı veya müşteri memnuniyetindeki iyileşmeler gibi.

  4. Aşağıdakilerden hangisi etkili bir öğrenme ortamı tasarlarken ortama entegre edilmesi gereken öğelerden biri değildir?
    • A-) Aktif katılım
    • B-) Sorun tabanlı öğrenme
    • C-) Yansıtıcı düşünme
    • D-) İşbirlikçi öğrenme
    • Cevap E-) Öğretici merkezli yaklaşım

    Açıklama: Öğrenme ortamının tasarımı, öğrencilerin eğitim deneyimlerinin başarısını belirleyen kritik bir faktördür. Jonassen’in yapılandırmacı öğrenme ortamları teorisi, etkili bir öğrenme ortamı tasarlamada rehberlik eden önemli bir çerçevedir (Jonassen,
    1999). Yapılandırmacı öğrenme teorisi, öğrenmenin aktif, yapıcı, işbirlikçi ve bağlamsal olduğunu vurgular ve öğrencilerin kendi anlam ve bilgilerini oluşturmalarını teşvik eder. Jonassen, yapılandırmacı öğrenme ortamlarının birkaç temel özelliğini belirtir. Bu özellikler arasında problem tabanlı öğrenme, öğrencilerin aktif katılımı, gerçek dünya
    bağlantıları, işbirlikçi öğrenme ve yansıtıcı düşünme yer alır. Etkili bir öğrenme ortamı tasarlarken, bu öğelerin entegrasyonu önemlidir.

  5. Aşağıdakilerden hangisi etkili eğitim programı için gerekli unsurlardan biri değildir?
    • A-) Öğrenme hedeflerinin belirlenmesi
    • B-) Öğretim stratejilerinin seçimi
    • Cevap C-) Toplumsal bakış açısının benimsenmesi
    • D-) Öğrenci değerlendirmesi
    • E-) Sürekli iyileştirme ve adaptasyon

    Açıklama: Etkili bir eğitim programı hazırlamak için bir takım alt süreçlerin gerçekleştirilmesi gerekir. Bu alt süreçler sistematik bir şekilde işletildiği takdirde etkili bir eğitim programı tasarlamak mümkündür. Döngüsel bir yaklaşımla sürekli olarak değerlendirme ve iyileştirme gerektiren bu alt süreçler şu şekildedir:
    •Öğrenme hedeflerinin belirlenmesi
    •İçerik analizi ve organizasyonu
    •Öğretim stratejilerinin seçimi
    •Teknoloji entegrasyonu
    •Öğrenme ortamının tasarımı
    •Öğrenci değerlendirmesi
    •Sürekli iyileştirme ve adaptasyon

  6. Aşağıdakilerden hangisi etkili öğrenme hedefleri oluşturmak için gerekli olan kriterler arasında yer almaz?
    • Cevap A-) Eğitim ortamı analizi
    • B-) Ölçülebilir hedefler
    • C-) Ulaşılabilirliğin sağlanması
    • D-) İlgi düzeyinin sağlanması
    • E-) Zamana bağlı hedefler

    Açıklama: Spesifik, Ölçülebilir, Ulaşılabilir, İlgi ve Zamana
    Bağlı anlamına gelen SMART (Specific, Measurable,
    Achievable, Relevant ve Time-bound) kriterleri, etkili
    öğrenme hedefleri oluşturmak için çok önemlidir.
    Eğitim Sistemlerinin Değerlendirilmesi
    Spesifik özellikler, eğitmenlerin ve öğrencile-
    rin kesin beklentileri net bir şekilde anlamalarını
    sağlar. Belirsiz ya da aşırı genel hedefler kafa karı-
    şıklığına ve öğretim taktikleri ile öğrenci beklen-
    tileri arasında anlaşma eksikliğine neden olabilir
    (Gronlund, 2004).
    Ölçülebilir hedefler, öğrenme hedeflerine ula-
    şılmasını değerlendirmek için gereklidir. Bu, özel-
    likle öğrenci performansını doğrudan gözlemleme
    becerisinin daha zor olduğu uzaktan eğitimde ge-
    çerlidir. Ölçülebilir hedefler, ödevler, testler veya
    diğer değerlendirme biçimleri aracılığıyla öğren-
    me çıktılarını değerlendirmek için bir araç sunar
    (Airasian, 2001).
    Ulaşılabilirliğin sağlanması, öğrenme hedef-
    lerinin öğrencilerin mevcut bilgi ve becerileri göz
    önünde bulundurularak ulaşılabilir olmasını ga-
    ranti altına almak için çok önemlidir. Ulaşılamaz
    hedefler belirlemek sinirlenme ve ilgisizlik duygu-
    larına yol açabilir (Driscoll & Carliner, 2005).
    İlgi düzeyinin sağlanması, öğretilen içeriğin
    kurs veya programın genel hedefleriyle uyumlu ol-
    masını sağlamak açısından hayati önem taşır. Açık
    ve çevrimiçi eğitimde, öğrencilerin öğrendikleri ile
    bunların kişisel ya da mesleki yaşamlarına doğru-
    dan uygulanabilirliği arasındaki uyum son derece
    önemlidir (Moore ve ark., 2011).
    Zamana bağlı hedefler, öğrenme hedeflerine
    ulaşmak için kesin bir zaman çizelgesi oluşturur.
    Bu faktör, uzaktan eğitimde yaygın olarak görülen
    kendi hızında öğrenme ortamlarında, öğrencilerin
    ilerlemesini ve motivasyonunu sürdürmeye yar-
    dımcı olduğu için büyük önem taşır (Simonson,
    Smaldino ve Zvacek, 2015).

  7. Aşağıdakilerden hangisi eğitim programının değerlendirilme nedenlerinden biri olamaz?
    • A-) Programın nasıl planlandığı, tasarlandığı ve uygulandığının kapsamlı bir şekilde anlamak
    • B-) Eğitimcilere ve yöneticilere programın etkinliğini ve öğrenci ihtiyaçlarıyla uyumunu göstermek
    • C-) Programın etkililiğini, verimliliğini ve etkisini ölçmek
    • D-) Mali ve insan kaynaklarının en etkili ve sürdürülebilir şekilde kullanılmasını sağlamak
    • Cevap E-) Programın amaçlarını belirlemek

    Açıklama: Eğitim programlarının değerlendirilmesi, bu programların nasıl planlandığı, tasarlandığı ve uygulandığının kapsamlı bir şekilde anlaşılmasını sağlar. Bu süreç, hem içerik hem de öğretim yöntemlerinin etkinliğini değerlendirerek programın eğitim hedeflerini ne ölçüde karşıladığını inceler. Program değerlendirme, öğrenci başarısının ölçülmesinde ve eğitimde sürekli gelişimin teşvik edilmesinde çok önemlidir. Eğitimcilere ve yöneticilere programın etkinliğini ve öğrenci ihtiyaçlarıyla uyumunu sürekli olarak değerlendirmede yardımcı olur (Gagne ve ark.2005). Eğitim programı değerlendirmesi, programların etkililiğini, verimliliğini ve etkisini ölçmek için kritik bir süreçtir. Kirkpatrick & Kirkpatrick (2006) bu sürecin program hedeflerine, öğrenme çıktılarına ve genel etkinliğe ulaşılma derecesini objektif olarak değerlendirmeyi amaçladığını vurgulamaktadır. Ayrıca, Guskey (2000) bu sürecin programların sürekli gelişimi için temel bir araç olduğunu belirtmektedir. Bir eğitim programının değeri genellikle amaçlanan öğrenme çıktılarına ulaşma kabiliyeti ile ölçülür. Ancak değerlendirme süreci bu niceliksel ölçünün ötesine geçerek öğrenci katılımı, öğretimin uygunluğu ve programın değişen eğitim ihtiyaçlarına uyarlanabilirliği gibi öğrenme ortamının niteliksel yönlerini araştırır (Scriven, 1991). Ayrıca değerlendirme, mali ve insan kaynaklarının en etkili ve sürdürülebilir şekilde kullanılmasını sağlamaya çalışarak programın kaynak tahsisinin analizini de kapsar. Bu, eğitim çıktılarının yatırımı haklı çıkardığından emin olmak için fayda-maliyet
    oranını göz önünde bulundurmayı da içerir (Levin & McEwan, 2001). Değerlendirmeye yönelik sistematik bir yaklaşım, hem biçimlendirici (formatif) hem de özetleyici (sumatif) değerlendirmelerin kullanılmasını içerir. Biçimlendirici değerlendirmeler öğretim süreci boyunca sürekli geri bildirim sağlayarak öğretim stratejilerinde ve öğrenme faaliyetlerinde ayarlamalar yapılmasına olanak tanır. Bir programın veya kursun sonunda yapılan özetleyici değerlendirmeler ise genel başarının değerlendirilmesine ve iyileştirme alanlarının belirlenmesine hizmet eder (Bloom, Hastings ve Madaus, 1971).

  8. CIPP modelinde programın sonuçlarının ve etkilerinin değerlendirildiği aşama aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Bağlam
    • B-) Girdi
    • C-) Süreç
    • Cevap D-) Ürün
    • E-) Tepki

    Açıklama: CIPP (Context, Input, Process, Product) Modeli, Daniel Stufflebeam tarafından geliştirilmiştir ve program değerlendirmesi için kapsamlı bir çerçeve sunar (Stufflebeam, 2003).
    •Bağlam: Programın ihtiyaçlarını ve hedeflerini belirlemek için bağlam analizi yapılır.
    •Girdi: Kaynakların, stratejilerin ve planların etkinliği değerlendirilir.
    •Süreç: Programın nasıl uygulandığını ve işletildiğini inceleyerek süreçlerinetkinliği değerlendirilir.
    •Ürün: Programın sonuçlarını ve etkilerini değerlendirir.

  9. Öğrenme hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığı değerlendirmek için gerekli olan ve performasın doğrudan gözlemlenebilmesine izin verecek yüklemler kullanılmasını öneren SMART kriteri aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Spesifiklik
    • Cevap B-) Ölçülebilirlik
    • C-) Ulaşılabilirlik
    • D-) İlgi
    • E-) Zamana bağlılık

    Açıklama: Spesifik, Ölçülebilir, Ulaşılabilir, İlgi ve Zamana Bağlı anlamına gelen SMART (Specific, Measurable, Achievable, Relevant ve Time-bound) kriterleri, etkili öğrenme hedefleri oluşturmak için çok önemlidir. Ölçülebilir hedefler, öğrenme hedeflerine ulaşılmasını değerlendirmek için gereklidir. Bu, özellikle öğrenci performansını doğrudan gözlemleme becerisinin daha zor olduğu uzaktan eğitimde geçerlidir. Ölçülebilir hedefler, ödevler, testler veya diğer değerlendirme biçimleri aracılığıyla öğrenme çıktılarını değerlendirmek için bir araç sunar(Airasian, 2001).

  10. Öğrenme hedeflerini sınıflandırmak için günümüzde yaygın olarak kullanılan modeli aşağıdaki hangi eğitim bilimci geliştirmiştir?
    • A-) John Dewey
    • Cevap B-) Benjamin Bloom
    • C-) Jean Piaget
    • D-) Lev Vygotsky
    • E-) Howard Gardner

    Açıklama: Öğrenme hedeflerinin belirlenmesi; öğretim tasarımının temel bir adımı olarak kabul edilir ve bu süreçte öğrencilerin neyi, ne zaman ve nasıl öğreneceklerini belirleyen hedeflerin tanımlanması gerekmektedir. Bu bağlamda, Bloom’un taksonomisi, öğrenme hedeflerinin belirlenmesinde kritik bir araç olarak ön plana çıkar. Bloom’un taksonomisi, eğitimdeki öğrenme hedeflerini sınıflandırmak için geliştirilmiş bir modeldir. Özgün hâli 1956 yılında Benjamin Bloom ve meslektaşları tarafından tanıtılan bu model; öğrenme hedeflerini bilişsel, duyuşsal ve psikomotor olmak üzere üç alana ayırır (Bloom, 1956). Ancak bu tartışma çoğunlukla bilişsel alan üzerine odaklanacaktır. Bilişsel alan, Anderson ve Krathwohl tarafından 2001 yılında revize edilmiş ve bu revizyon; öğrenme sürecini hatırlama, anlama, uygulama, analiz, değerlendirme ve yaratma olarak altı basamakta sınıflandırmıştır (Anderson & Krathwohl, 2001).